HABABAM SİYASETTEN SİYASET SAN’ATINA-STRATEJİK TASARIM VE UYGULAMA

 “HABABAM”  SĨYASETTEN

 SİYASET SAN’ATINA

 

 hababamimage

 

(SİYASAL STRATEJİK TASARIM VE UYGULAMA)

 

 

 

 

 

Şahin KESİKMİNARE

Ankara-2002



İÇİNDEKİLER

 

KISALTMALAR………………………………………………………………………………………… vi

TABLOLAR………………………………………………………………………………………………. vii

ŞEKİLLER………………………………………………………………………………………………. viii

  1. BÖLÜM SİYASAL STRATEJİ VE STRATEJİK YÖNETİM…… 1

I.1 “HABABAM” SİYASET ve SİYASET SAN’ATI nedir?………………………. 9

I.1.1 “Hababam” Siyaset…………………………………………………………………………… 9

I.1.2 Siyaset San’atı……………………………………………………………………………….. 11

I.1.3 Önümüzdeki Yüzyılın Siyaset San’atı Konularına Örnekler………………… 12

I.2 siyaset san’atının  temel konuları ve bilgi düzeyimiz.. 19

  1. SİYASAL STRATEJİK YÖNETİM……………………………………………………….. 26

II.1  Stratejİk Yönetİmİn Gelİşİmİ………………………………………………. 26

II.2  Stratejİnİn TanImlarI……………………………………………………………… 27

II.3  Stratejİ Türlerİ………………………………………………………………………… 28

II.3.1  Teşkilat Düzeylerine Göre Stratejiler……………………………………………… 29

II.3.2  Uygulanma Durumlarına Göre Stratejilerimiz…………………………………. 30

II.4  Stratejİk Yönetİm…………………………………………………………………….. 37

III.  BÖLÜM                    PARTİ GENEL MERKEZLERİNDE STRATEJİK YÖNETİMİN ESASLARI………………………………………………………………………… 39

III.1 SİYASİ PROJELERİN STRATEJİK YÖNETİMİNDE Evreler……… 40

III.1.1 Siyasette Tanıtıma Gerek Görülmeyen Dönem………………………………… 40

III.1.2 Siyasi Hizmetlerde Farklılaşma Dönemi………………………………………… 41

III.1.3 Siyasi Reklam Dönemi…………………………………………………………………. 41

III.1.4 Stratejik Tanıtım Dönemi……………………………………………………………… 42

III.1.5 Toplumsal Stratejik Tanıtım Dönemi……………………………………………… 42

III.2 Partİmİzİn Stratejİk Yönetİmİnİn AmacI Ne OlmalIdIr?   43

III.2.1 Seçmen Tatmini İçin Nasıl bir Politika Tespiti ve Stratejik Tasarım?… 44

III.2.2 Ahenkli Bir Siyasi Yönetim İçin Nasıl bir Politika Tespiti ve Stratejik Tasarım?…………………………………………………………………………………… 47

III.2.3 Verimlilik Açısından Nasıl Bir Politika  Tespiti ve Stratejik Tasarım? 48

III.3 seçmenlerde beklenen değişiklik…………………………………….. 48

III.4 Seçmen ve parti tatmini için nasıl bir Stratejİk Yönetİm?……………………………………………………………………………………….. 52

III.5 siyasi TanItImda Partİ ve Seçmen Hakİmİyetİnİn Yönetİmİ……………………………………………………………………………………….. 56

III.5.1 Seçmen Hakimiyetine Dayalı Stratejilerde Geri Bildirimin Değerlendirilmesi……………………………………………………………………… 61

III.5.2 Seçmen Hakimiyetine Yönelik Strateji Tasarımı…………………………….. 62

III.5.3 Seçmen Tatmininde Parti Tanıtım Görevlilerinin Rolü…………………….. 64

  1. BÖLÜM PARTİ DÜZEYİNDE POLİTİKA, STRATEJİK TASARIM ve STRATEJİK KARARLAR…………………………………………………. 66

IV.1 nasıl bir siyasi Polİtİka Tespİti ve Stratejİk  TasarIm?   67

IV.1.1 Temel Bilgilerin Analizi……………………………………………………………….. 70

IV.1.2 Partimizde Stratejik Hedeflerin Analizi………………………………………….. 72

IV.2 Partİmİzde Uygulama Stratejİlerİnİn Gelİştİrİlmesİ. 82

IV.2.1 Partimizde Organizasyon Yapısının Geliştirilmesi………………………….. 84

IV.2.2 Parti Organizasyonun adaptasyonu…………………………………………………. 84

IV.3 Stratejİk KararlarIn kAYNAĞINA AİT Görüşler…………… 86

IV.3.1 Sistematik Planlama Yaklaşımı……………………………………………………… 86

IV.3.2 Mantıksal Tedrici (incremental) Planlama Yaklaşımı………………………. 86

IV.3.3 Politik Yaklaşım………………………………………………………………………….. 87

IV.3.4 Kültürel Yaklaşım………………………………………………………………………… 87

IV.3.5 Vizyon Esaslı Yaklaşım………………………………………………………………… 88

IV.3.6 Doğal Seleksiyon Yaklaşımı………………………………………………………….. 88

IV.4 SİYASAL Stratejİk Yönetİm VE Stratejİ TasarImI………….. 90

IV.4.1 Parti Sorunlarının Kaynağının Belirlenmesi……………………………………. 90

IV.4.2 Sorunun Tanımı……………………………………………………………………………. 91

IV.4.3 Sistem Yaklaşımı…………………………………………………………………………. 91

IV.4.4 Kök Stratejilere Karşı Geçici stratejilerin Tespiti……………………………. 94

  1. BÖLÜM SİYASİ PROJE TAKIMLARINI TEŞVİK     EDECEK ÖRGÜT KÜLTÜRÜ VE YAPISI………………………………………………. 95

BEŞİNCİ BÖLÜM……………………………………………………………………………………… 95

V.1  PartİmİZde Örgüt Kültürü……………………………………………………. 96

V.2  Partİ Örgütlerİnİn AtIlIm Gücü…………………………………………. 97

V.3  Partİlerde Örgüt Kültürü ve AtIlIm Ruhu…………………….. 98

V.4  KurumlaşmIş Partİlerİn AtIlIm Gücü……………………………… 100

V.5  ESKİ Partİlerde BaskIn Kültürün AtIlIm Gücüne Etkİlerİ……………………………………………………………………………………….. 101

V.6  Sİyasİ Partİlere Mİras BIrakIlan Kültürel HastalIklar………………………………………………………………………………. 102

V.7  Partİlerİn Kültürel HastalIklarIndan KurtarIlmasI…………………………………………………………………………….. 103

V.7.1  Disiplinin Etkileri………………………………………………………………………. 103

V.7.2  Desteğin Etkileri………………………………………………………………………… 103

V.7.3  Güvenin Etkileri…………………………………………………………………………. 104

V.7.4  Taahhüt Gerginliğinin Etkileri…………………………………………………….. 105

V.8  AtIlIm Gücü Yüksek Partİlerİn Somut Özellİklerİ….. 106

V.8.1  Görevlendirmede Özen……………………………………………………………….. 106

V.8.2  Üstün Kalite………………………………………………………………………………. 106

V.8.3  Taahhüt, Stres, ve Kendine Güven………………………………………………… 107

V.8.4  Eşit Paylaşım……………………………………………………………………………… 108

V.8.5  Samimiyet ve Kültür…………………………………………………………………… 108

V.8.6  Potansiyel Seçmen Yaklaşımı……………………………………………………… 109

  1. BÖLÜM SİYASİ PROJELERİN STRATEJİK YÖNETİMİ…………………………………………………………………………………………… 112

VI.1 Sİyasİ Projelerİn Stratejİk İçerİğİ…………………………………. 112

VI.2 Proje sahİbİnİn Projeye KatIlImI……………………………………… 114

VI.3 Sİyasİ Projelerİn UygulanIşInda  Seçmen Yönetİmİ….. 115

VI.3.1 Seçmenlerin Belirlenmesi……………………………………………………………. 117

VI.3.2 Bilgi Toplama……………………………………………………………………………. 118

VI.3.3 Seçmenlerin Misyonunun  Belirlenmesi……………………………………….. 119

VI.3.4 Seçmenlerin Zayıf ve Güçlü Yönlerinin Belirlenmesi…………………….. 119

VI.3.5 Seçmen Stratejilerinin Belirlenmesi…………………………………………….. 119

VI.3.6 Seçmen davranışlarının Tahmin Edilmesi…………………………………….. 119

VI.3.7 Seçmen Yönetim Stratejilerinin Uygulanması……………………………….. 120

VI.4 Seçmen Tatmini…………………………………………………………………………. 121

VI.4.1 Siyasi Projelerin Stratejik Yönetiminde Seçmen Tatmin Süreci………. 123

VI.5 siyasette Stratejİk AmaçlarA ULAŞMAK İÇİN iki altın öneri…………………………………………………………………………………………….. 130

VII. BÖLÜM                               SİYASAL PROJELERİN YÖNETİMİNDE STRATEJİK KONULAR………………………………. 131

VII.1  Sİyasal Faalİyetlerde Teknolojİnİn Stratejİk Önemİ……………………………………………………………………………………………. 132

VII.2  Sİyasal Faalİyetlerde Stratejİk AmaçlI Teknolojİ Seçİmİ……………………………………………………………………………………………. 133

VII.3  Sİyasal Projelerde Stratejİk KonularIn yönetİmİ.. 134

VII.3.1   Sorunların Belirlenmesi……………………………………………………………. 135

VII.3.2   Bir Sorunun Değerlendirilmesi………………………………………………….. 137

VII.3.3   Uygulamaya Yönelik Analiz……………………………………………………… 138

VII.3.4   Uygulama……………………………………………………………………………….. 139

VIII.    SİYASİ PROJE TAKIMLARININ KURULMASI…………. 140

VIII.1 Yüksek Performans siyasi proje TakImlarInIn Özellİklerİ……………………………………………………………………………….. 141

VIII.2 Yenİ Bİr Sİyasİ Proje TakImInIn Örgütlenmesİ………….. 143

VIII.2.1  Sinerjiye Yönelik Bir Takım…………………………………………………….. 144

VIII.2.2  Proje Örgütünün Kurulması………………………………………………………. 144

VIII.2.3  Proje Yönetim Sisteminin Tarifi……………………………………………….. 145

VIII.2.4  Projeye Personel Atanması……………………………………………………….. 145

VIII.3 Sİyasİ Proje TakImlarInIn KurulmasI…………………………… 146

VIII.4 Yenİ kurulan Sİyasİ Proje TakImlarINda stratejik Konular………………………………………………………………………………………. 148

  1. BÖLÜM SİYASİ PROJELERDE İNSAN KAYNAKLARININ STRATEJİK YÖNETİMİ………………………………………………………………………. 151

IX.1 İnsan KaynaklarInIn Yönetİmİnde Genel Polİtİkalar……………………………………………………………………………….. 152

IX.2 İnsan KaynaklarI PlanlamasI……………………………………………. 153

IX.3 İnsan KaynaklarI Talebİnİ Etkİleyen Faktörler……… 156

IX.3.1 Örgütsel Kararlar……………………………………………………………………….. 156

IX.3.2 İş Gücü Faktörleri………………………………………………………………………. 156

IX.4 siyasette İnsan KaynaklarI Talebİ ve  Öngörü Teknİğİ…………………………………………………………………………………………. 156

IX.5 siyasette İnsan KaynaklarI ArzI………………………………………. 157

IX.5.1 Siyasi Rol Alacaklar İçin İç Arz Kaynakları:…………………………………. 157

IX.5.2 Siyasette Rol Alacaklar İçin Dış Arz kaynakları…………………………….. 158

IX.6 Sİyasİ Projelerde İşe Eleman Arama……………………………….. 159

IX.7 İnsan kaynakları yönetiminde Stratejİk Analİz………. 160

  1. BÖLÜM SİYASİ PROJE YÖNETİMİNDE ÖRGÜTLENME VE ÖRGÜT ŞEMASI……………………………………………………………………… 162

X.1  Sİyasİ Proje Yönetİmİnde Örgüt ŞemasI…………………………. 164

  1. BÖLÜM: SİYASİ PROJELERİN STRATEJİK YÖNETİMİNDE YETKİ, SORUMLULUK VE MESULİYET 167

XI.1 Yetkİ……………………………………………………………………………………………… 168

XI.1.1 Yasal Yetki………………………………………………………………………………… 168

XI.1.2 Konumsal Yetki…………………………………………………………………………. 168

XI.2 Sorumluluk……………………………………………………………………………….. 170

XI.3 Mesulİyet (Accountability)………………………………………………… 170

XII. BÖLÜM                                SİYASİ PROJELERİN  PLANLANMASI………………………………………………………………………………. 172

XII.1  Sİyasİ Projelerde Planlama sürecİ……………………………….. 174

XII.1.1   Ön fizibilite ve fizibilite safhasında;………………………………………….. 174

XII.1.2   Planlamada Stratejik Kişiler ve Bunların Rolleri:……………………….. 175

XII.1.3   İş Kapsamının Yapısı……………………………………………………………….. 176

XII.1.4   Proje İş Programları…………………………………………………………………. 177

XIII.   BÖLÜM                     SİYASİ PROJELERİN YÖNETİMİNDE BİLGİ SİSTEMLERİ……………………………………… 182

XIII.1 yönetim bilgi sistemlerinde KarşIlaşIlan Sorunlar…………………………………………………………………………………….. 183

XIII.2 YÖNETİM BİLGİ SİSTEMİNİN PlanlanmasI…………………………. 185

XIV.    BÖLÜM                    SİYASİ PROJELERİN KONTROLÜ…………………………………………………………………………………….. 187

XIV.1 KONTROL SÜRECİNİN SAFHALARI………………………………………….. 188

XIV.1.1 Performans Standartları……………………………………………………………. 188

XIV.1.2 Projenin İzlenmesi…………………………………………………………………… 189

XIV.1.3 Düzeltici Faaliyetler………………………………………………………………… 189

XIV.1.4 İzleme ve Değerlendirme………………………………………………………….. 189

XIV.2 Yönetİm Fonksİyonun Değerlendİrİlmesİ………………….. 190

XIV.2.1 Proje Planlaması Safhası………………………………………………………….. 190

XIV.2.2 Proje Organizasyonu Safhası…………………………………………………….. 191

XIV.2.3 Proje Yönetim Süreci Safhası……………………………………………………. 191

XIV.2.4 Proje Başarılarını Değerlendirme………………………………………………. 192

XIV.3 SİYASİ ProjeLERDE Bİlgİ SİStemİ……………………………………….. 192

XIV.4 SİYASİ ProjeLERİN İzlenme ve Değerlendİrme SÜRECİ 193

XIV.5 İzleme ve Değerlendİrmenİn PlanlanmasI………………… 194

XIV.6 Proje SonrasI İzleme ve Değerlendİrmeler……………… 194

XIV.7 Performans Değerlendİrmede Özel Önem TaşIyan Konular………………………………………………………………………………………. 194

  1. BÖLÜM SİYASİ PROJELERDE SÖZLEŞME YÖNETİMİ………………………………………………………………. 198

XV.1  Sözleşme Müzakerelerİ…………………………………………………….. 199

XV.2  Sözleşme…………………………………………………………………………………… 200

XV.2.1  Garantiler……………………………………………………………………………….. 200

XV.2.2  Tazminatlar…………………………………………………………………………….. 200

XV.2.3  Zararların Tazmini…………………………………………………………………… 201

XV.2.4  Sorumluluğun Sınırlandırılması………………………………………………… 201

XV.2.5  Sözleşme İdaresi……………………………………………………………………… 202

XVI.    BÖLÜM                                SİYASİ PROJELERİN YÖNETİMİNDE İLETİŞİMİN YÖNETİMİ……………………………… 203

XVI.1 İletİşİm Sİstemlerİnİn Sİyasİ Projelerİn Yönetİmİnde Stratejİk Rolü………………………………………………………………………….. 204

XVI.2 siyasi projelerde İletİşİm Sürecİ…………………………………… 205

XVI.3 Gayrİ Resmİ İletİşİm…………………………………………………………….. 206

XVI.4 Sİyasİ Projelerde Sorunlar AÇISINDAN Dİnlemenİn Önemİ……………………………………………………………………………………………. 206

XVI.5 Sessİz İletİşİm…………………………………………………………………………. 207

XVI.6 YazIlI İletİşİm………………………………………………………………………… 207

XVI.7 SİYASİ Proje ToplantIlarI………………………………………………….. 208

XVI.8 İletİşİmde stratejİk davranIşlar…………………………………. 209

XVI.9 İletİşİmde Gerİ Bİldİrİm…………………………………………………….. 210

XVI.9.1 Seçmen Geri Bildirimi……………………………………………………………… 210

XVII.  BÖLÜM                                           SİYASİ PROJELERİN STRATEJİK YÖNETİMİNDE LİDERLİK……………………………….. 212

XVII.1       Sİyasİ Projelerİn Yönetİmİnde Lİderlİk……………… 213

XVII.1.1 İlginin Yönetimi………………………………………………………………………. 213

XVII.1.2 Stratejik Önemin Yönetimi……………………………………………………….. 214

XVII.1.3 Güvenin Yönetimi……………………………………………………………………. 214

XVII.1.4 Benliğin Yönetimi……………………………………………………………………. 214

XVII.2       BaşarIlI Proje Lİderlerİnİn Özellİklerİ…………….. 214

XVII.3       siyasi Proje Lİderlerİnİn Yönetİm Stİlİ……………….. 215

XVIII. BÖLÜM                                 SİYASİ PROJELERİN STRATEJİK YÖNETİMİNDE TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ……………………………………………………………………………………….. 216

XVIII.1     Toplam Kalİte Yönetİmİ UygulamasI……………………. 216

XVIII.2     Toplam Kalite Yönetimine Geçerken Safhalar.. 217

XVIII.2.1      Stratejik Planlama…………………………………………………………….. 217

XVIII.3     Kalİte İyİleştİrme Sürecİ………………………………………….. 219

XVIII.4     Kalİte İyİleştİrme Döngüsü……………………………………… 221

XVIII.5     Toplam Kalite Yönetiminde önemli Sİyasİ Stratejİk Konular………………………………………………………………….. 223

XIX.   BÖLÜM                     SİYASİ PROJELERİN SONA ERMESİ    226

XIX.1 Sİyasİ Projelerİn Sona Erme Nedenlerİ……………………….. 227

XIX.1.1 Personelden Doğan Hissi Sorunlar…………………………………………….. 227

XIX.1.2 Seçmenden Doğan Hissi Sorunlar……………………………………………… 227

XIX.2 SİYASİ PROJELERDE SORUNLAR……………………………………………… 228

XIX.2.1 Parti İçi Objektif Sorunlar veya Konular…………………………………….. 228

XIX.2.2 Çevresel Objektif sorunlar  veya Konular…………………………………… 228

XIX.3 Sİyasİ Projelerİn Sona Erdİrİlmesİnde Stratejİk Değerlendİrmeler………………………………………………………………….. 229

XIX.4 Sİyasİ Projelere Son  Verme Stratejİlerİ…………………… 230

XIX.5 Sİyasİ Projelere Son Verme………………………………………………. 231

  1. SİYASETTE ETKİLİ OLMANIN YOLLARI……………………………………. 233

giriş                                                                                                                       233

XX.1  siyasete Eski partiler içerisinde başlamak……………… 234

XX.2  Siyasete yeni bir parti kurarak başlamak………………… 235

XX.3  siyaset san’atı için kişisel kariyer planlaması………. 236

KAYNAKÇA……………………………………………………………………………………………. 238

XXI.     KAYNAKÇA……………………………………………………………………………….. 238

KISALTMALAR

AR-GE                                 : Araştırma- Geliştirme

CPM                                     : Kritik Yol Metodu

ÇMT                                     : Çalışanlarla Müşterek Tasarım

DSŞ                                      : Doğrudan Sorumluluk Şemaları

İEA                                       : İşe Eleman Arama

İKP                                       : İnsan Kaynakları Planlaması

İKY                                      : İnsan Kaynakları Yönetimi

s                                            : Sayfa

SPSY                                    : Siyasal Projelerin Stratejik Yönetimi

YES                                      : Yönetim Enformasyon Sistemleri

TABLOLAR

Tablo III-1 Bir Parti ve Önemli Taraflar Arasındaki İlişkiler……………………………… 47

Tablo III-2 Parti veya Seçmen Tatminine Dayalı Strateji Tasarımları…………………… 59

Tablo IX-1 Proje Yönetim İlişkilerinde Doğrudan Sorumluluk Şeması……………….. 168

Tablo XII-1 Proje ve partinin işlevsel bölümlerinin  etkileşimi…………………………… 171

ŞEKİLLER

Şekil IV-1 Partimizde Politika Tespit Süreci ve Stratejik Tasarım Döngüsü…………… 70

Şekil IV-2 Stratejik Karar Alma Yaklaşımlarıyla Strateji ve Politika Tespiti…………. 91

Şekil IV-3 Stratejik Yönetimde Sistem Yaklaşımı……………………………………………….. 94

Şekil VI-1 Projelerin stratejik İçeriği……………………………………………………………….. 116

Şekil VI-2 Yönetim (A) Takımı Kuruluşu…………………………………………………………. 129

Şekil VI-3 Paralel (B) Takımı Kuruluşu……………………………………………………………. 129

Şekil IX-1Sistem Anlayışıyla Yüksek Performans Takımlarının Ortaya Çıkışı…….. 144

Şekil XI-1 Siyasi Proje Organizasyonu…………………………………………………………….. 165

Şekil XIII-1 Proje planlama ve kontrol süreci……………………………………………………. 175

Şekil XIX-1 Kaliteyi Sürekli Artırmak İçin Kalite Yönetim Döngüsü………………….. 219

I.    BÖLÜM                                                                                                                                                                  SİYASAL STRATEJİ VE STRATEJİK YÖNETİM

Giriş

Neden Bu Kitaba Gerek Duyuldu?

Siyasal Strateji ve Stratejik Yönetim isimli bu kitabı yazmamın nedenlerini kendi kendime defalarca sordum… Sade bir seçmen olarak,  siyasi olayları yakından izliyor ve iş idaresi disiplininde master çalışmasını stratejik yönetim üzerine yapmış bir uzman olarak, her defasında, ben siyasetçi olsaydım nasıl hareket ederdim sorusunu kendime yöneltiyordum. Cevap, çoğu kez siyasetçilerin uygulamasından çok farklıydı… Bunun nedenlerine baktığımda, mevcut siyasal tasarım ve uygulamaların ekonomik hayatta giderek önem kazanan stratejik yönetim anlayışından çok farklı olmasıydı. İşin ilginç yanı, çoğu siyasetçinin, siyasi yaşamlarında böyle bir hizmet alma ihtiyacını da hissetmemiş olmalarıydı… Büyük hatalar sonucu seçimlerin kaybedilmsine, milletvekillerinin seçimleri tekrar kazanamamalarına rağmen, ne milletvekillerinden bu yönde bir talep geliyor ne de partilerin merkez kurumları, ciddi anlamda stratejik bir kurumlaşma ihtiyacını hissetmiyorlardı…

Parti liderleri mi? Özellikle gelişmekte olan ülkelerde, onlar gitmiyor, stratejik yönetim eksikliğinden zorla gönderiliyor veya çoğu kez de bir yargılanma sonucu partileriyle birlikte yok oluyorlardı… Bu yok oluşun arkasındaki gerçekleri yazarak gelecek nesillere ışık tutmayı, ya bu tükenişin ardından topluma olan kızgınlıklarından, ya siyasi tükenişin ardından artık yazma güçleri kalmadığından veya gururlarına yediremediklerinden, çoğu kez düşünemiyorladı bile… Bunlar, siyasi hayatları boyunca, stratejik bir hareket tarzının hedefi olan siyasi vizyona gerekli önemi vermiyorlar; uygulama azmi gösterilmeyen bir siyasi vizyonun boş bir hayal olduğunu, siyasi vizyonsuz bir siyasal çalışmanın ise her gün istenmeyen yeni süprizlere gebe bir karabasan olduğunu nedense bir türlü göremiyorlardı…

Her parti  lideri başarılıydı… İçinde bulundukları şartlar onları siyaseti hayattan silmişti… Birçok kez siyaseten yenik düştüler… yenilgiye doyamadılar… Yenilgiden ders çıkaramadılar… Yenile yenile yenmesini de öğrenemediler… Çünkü siyasi yaşamlarındaki başarısızlığa neden olan stratejik hatalarını görmek üzere bir derinlemesine bir teknik ve bilimsel çalışma yapmak yerine, kolayı seçerek suçu ekonomik, siyasi hava ve şartlarda aradılar…

Bir parti lideri, partisinin bilimsel ve çağdaş ölçülerde kurumlaşmasında en büyük rolü üstlenecek ve stratejik odaklı tasarım, planlama, koordinasyon ve yönetimden sorumlu bir  bölümünün kurulmasını nasıl es geçebilir… Bunu anlamak gayet basit… Hataların bedeli, büyük maddi kayıplar olsa bile, gelişmekte olan ülkelerde büyük ölçekli çoğu firmanın böyle bir bölümü henüz yoktur. Siyasette stratejik yönetim eksikliğinden başarısızlığın maddi bedeli ise, şirketlerin ölüm kalım mücadelesi yanında, hemen hemen hiç sayılır.

Peki, çoğu büyük ölçekli şirketlerde bir stratejik planlama ve yönetim bölümünün bulunmaması mı bir ülke için daha tehlikelidir, yoksa, bir ülkenin kaderine yön veren bir siyasi partinin mi?… Şimdi, bir şirketin bir ülkenin kaderini belirlemekte rolü ile, bir siyasi partinin rolü arasında bir tercih yapmanın gülünçlüğünü mü tartışalım… Buna gerek yok zannediyorum… Bir yanda bir şirketin yanlış stratejiler sonucu piyasadan çekilmesiyle, denizde bir damla denebilecek,  belli bir ekonomik gücün yok oluşu ve işgücünün mağduriyeti söz konusu olurken, öbür yanda bir ülkenin milyonlarla ifade edilen vatandaşının işsizliği,  genel refahın düzeyinin belki yarı yarıya düşüşü veya fakirleşmesi söz konusudur.

Bütün bunları mercek altına koyduğumuzda, peki ama neden bu vurdum duymazlık demek durumunda kalıyoruz… Cevap çok basit… siyasi başarısızlığın cezası yok… Bir ülkenin yıllar sürecek çöküşünün sebebi olmak veya  çeşitli şekillerde kaderiyle oynamak pahasına bile olsa… Ticarette tedbirli bir tüccar gibi hareket etmek mecburiyeti vardır. Tüccar, ticari faaliyetlerinde  tedbirli hareket etmediği takdirde yargı önünde suçlu bulunur. Siyasetçinin de siyasi kararları alırken tedbirli bir tüccar gibi hareket etmesi gerekir. Bunun için stratejik manada siyasetin dantela gibi örülerek uygulamaya konulması gerekir. Bunun şartlarını ortaya koymak, kurumlarını oluşturmak ve uygulamak her siyasetçinin siyasi anlamda “tedbirli” olmak görevinin gereğidir.

Toplumun genel eğitim düzeyinin yükselmesiyle, yani insana yatırımın ön plana çıkmasıyla, çok şey rayına oturacaktır… Daha eğitimli seçmen, mutlaka daha iyi siyasetçiyi seçecektir. Eğitimli seçmen, daha iyi siyasetçiyi seçerken neleri kriter olarak alacaktır. Seçim  adil şartlarda mı olacaktır? Adil şartlar nelerdir? Eğitimli seçmenin bu şartların oluşmasındaki etkisi ne olacaktır? Çünkü günümüzdeki mevcut siyasi oluşumlar, genellikle siyasette yenilere şans tanımamak üzerine kuruludur…

Siyasi partilerin var oluş nedenleri ve iddialarının odak noktası refah düzeyimizi arttırmak, toplumun sosyal, kültürel  ve ekonomik mutluluğumuzu sağlamaktır. Siyasi faaliyetlerin neticelerinden en çok etkilenen bizler, nasıl bir siyasi parti istiyoruz? Bunu bugüne kadar yeterince açık bir şekilde ortaya koyabildik mi? Siyasi hayata genel olarak baktığımızda bu soruya evet demek çok zordur. Partilerin genellikle belirli sayıda kurucular tarafından  kurulduğu, programlarının bunlar tarafından hazırlanıp bize sunulduğu bir gerçektir. Bu durum 20. Yüzyılda normal olabilir. Genel toplumsal eğitim düzeyimizle, bilgi birikimimizle, bilimsel bilgiyi siyasete uygulamaktaki yetersizliğimizle siyasetçilere böyle siyaset yapma şansını bizler vermekteyiz. Ehven-i şerri seçme ile karşı karşıya kalıyoruz diye hiç sızlanmamamız lazım. Çünkü biz siyaset ve siyasetçiden ne istediğimizi bugüne kadar net olarak ortaya koyamadık. Onlar da bilimsel siyasetin nasıl yapılması gerektiği, 21. yüzyılda değişen değerlerimizle bize nasıl hizmet vermek gerektiği konusunda bugüne kadar araştırmalar yapıp, bunları pilot uygulamalarla test etmediler.

Diğer taraftan siyasetçiler,  Askeri, politik veya ekonomik gücün sanal ortamda kazanılacağı veya çökertileceği bir yüzyıla girerken, sanal ortamda siyaset yapma senaryoları üretemediler. Biz toplum olarak onları buna zorlayamadık. 21. yüzyılda öngördüğü vizyon açısından toplum mu siyasetçinin önünde, siyasetçi mi toplumun önünde olacak?  Siyasetçilerin bizim önümüzde olması bizim için büyük bir şans; ancak bunun sürekliliği ve garantisi yoktur. Önemli olan bizim siyasetçilerin önünde olmamız ve  ne istediğimizi bilmemizdir. Bu sadece seçmen olarak bizi ilgilendiren bir konu olmayıp, sonsuza kadar geleceğimizi ilgilendiren bir konudur. Nasıl bir siyasi parti istiyoruz? Hepimizi tatmin edecek siyasetin ortak paydası nedir? Bu konu, sade vatandaş ve seçmen olarak bizlerin olduğu kadar; düşünürlerimizin, bilim adamlarımızın, araştırmacılarımızın, demokratik baskı gruplarının, özetle toplumun  her kesiminin bugün ve gelecekte  üzerinde durması gereken en önemli konudur.

Siyasetçilerin sosyal, kültürel  ve ekonomik mutluluğumuzu sağlamaları göründüğü kadar zor bir iş değildir. Bunun için kendilerini önce bizlerin mutluluğuna adamaları gerekir. Sonra bize inanarak, bizimle birlikte gelecekten umutlu olmaları, umudumuzun kaynağı olabilecek toplumsal idealleri ortaya koymaları ve  bu idealleri, birlikte ortaya koyacağımız bir vizyonla süslemeleri lazımdır. İş burada da bitmemeli, bu vizyona göre, belirli hedefler ve ölçülebilir amaçlar ortaya koymaları, buna önce kendilerinin inanmaları, sonra bizleri inandırmaları gerekmektedir.

İşte bu kitabı yazmaya başlarken, iyi bir siyasetçi nasıl ortaya çıkar veya iyi bir siyasi ortam nasıl oluşturulurun cevaplarını bulmayı amaçlıyoruz.  Seçmen olarak bu konuda üzerimize düşen görevlerin neler olduğunu olabildiğince ortaya koyabilirsek siyasetçileri daha bir bilinçli olarak yönlendirebilir ve toplam refah düzeyimizin yükselmesine katkıda bulunabiliriz.  Bütün bunların bileşkesinde “nasıl bir siyasi parti istiyoruz” sorusunun cevabı yatmaktadır. Bu sorunun cevabının bulunmasına yaptığımız katkı oranında,  evrensel ölçüde yaşanan siyasi sorunlara çözüm getirme şansımızın artacağı şüphesizdir.

Siyasette Ön Şart: Stratejik Yönetim Anlayışı

 Artık öyle bir çağa giriyoruz ki; ekonomik ve teknolojik gelişimlerin siyasi hayata olacak etkilerini öngörmeden, siyaset yapmak mümkün olmayacaktır. Bunu önceden tahmin edecek kurumsal siyaset anlayışını tasarlayarak uygulamaya koyan ve elde edilen öncü göstergelere göre “tetbirli siyasetçi” olarak, gerekli tetbirleri zamanında alan siyasetçiler, ülkelerinin refah düzeyini iyileştirecek ve siyasi rakiplerine de her zaman fark atacaktır. Bunun teknik ismi siyasette stratejik yönetim anlayışıdır.

 Yeni bir yüzyıla girerken, bu yüzyılda ayakta kalmak için şirketlerin stratejik bir yönetim anlayışıyla nasıl birbirlerine kur yaptıklarını siyasetçiler göremiyorlar mı?… Bunun siyasette hiç mi bir çağrışımı yok…Planlanan stratejik şirket evliliklerinin rekabet arenasındaki ışıltılı danslarının, daha gerçekleşmeden, rakiplerinin korkulu rüyaları olduklarını  görebiliyoruz… Bunun altında, siyasete de uygulanabilecek,  müthiş bir stratejik planlama anlayışının olduğu nasıl görülmemektedir? Ekonomik, sosyal, kültürel, politik, bilimsel, endüstriyel hayattaki stratejik yaklaşımların, kişilerin yaşam düzeylerini, inançlarını, alışılmış kültürel değerlerini etkilememesi mümkün mü?.. Buna göre  bir siyasi vizyon geliştirme gereği inkar edilebilir mi?

Bilginin güç ve  para demek olduğu ve refahın ön şartı olduğu bir çağa girilirken, maalesef  siyasette stratejik yönetim anlayışından çok uzaktayız. Siyasetin ana hedefi insan refahını yükseltmek olmalıdır. Önümüzdeki yüzyılda sosyolojik, kültürel, politik, bilimsel, teknolojik ve endüstriyel atılımlar giderek artan bir hızla gerçekleşecektir. Bunların insan refahını yükseltici etkilerinin, bugünden öngörülmesi gerekmekte ve buna göre gerekli tedbirlerin hızla alınmaması halinde, toplumca ağır bir bedel ödeneceği unutulmamalıdır. Toplum olarak gerek kendi ve gerekse gelecek nesillerimizin refahına sahip çıkmalı ve bu refahın,  kimi siyasetçilerin bir vizyona dayanmayan günü birlik politikalarıyla, yok edilmesine izin vermemeliyiz.

  1. yüzyılda toplum yaşamında meydana gelecek radikal değişikliklerle ilgili öncü göstergelerden yola çıkılarak, bugün yapılan çeşitli tahminler, gelecekle ilgili önemli ipuçları vermektedir. 21. yüzyılın siyasi hayatı, çeşitli toplumsal çalkantılarla, gösterilerle, direnişlerle, baskı gruplarıyla, ortak eylem planlarıyla zor gibi görünen, ancak geleceğin siyasi hayatıyla ve onun müeyideleriyle kıyaslandığında, çok kolay denilebilecek bugünün siyasi hayatından çok daha zor olacaktır. Bu gelişimi öngöremeyen siyasi parti ve siyasetçiler siyasi hayattan silinecektir. Bunu ön görmenin tek yolu ise, siyasette stratejik yönetim anlayışıdır.

Bir tahmin yapmak gerekirse, siyasi partilerin 21. yüzyılda karşılaşacakları rekabet düzeyi,  20. yüzyılın sonlarında yaşanan şirketler arası acımasız rekabetten daha da sert olacaktır. Çünkü siyasi faaliyetlerin son ürünü de siyasidir. Bu ürüne karşı seçmen beğenisi, ticari ürünlerin aksine,daha bir değişkenlik gösterir ve siyasi ürünün arkasındaki siyasi partinin tüm prestiji, yaşanacak bir skandalla, bir gecede yok olabilir. Bu yok oluş, ileride seçmen bazında %90’lara varan ve günlük olarak bilgisayar  tuşlarına dayalı kamu oyu yoklamalarıyla bir gecede tescil de edileblir.

  1. yüzyılın siyasi partileri hayatta kalabilmek için, hiçbir şey yapmasalar da, en azından, yakın geçmişte şirketler arasında yaşanan rekabeti ve bu rekabetten başarılı olarak çıkabilen şirketlerin stratejilerini yakından incelemek, bunları anlamak ve siyasi hayata uyarlamak zorundadırlar. Genel ekonomik hayatın daha rekabetçi olması, genel eğitim düzeyinin yükselmesi ve bilgi çağının imkanları, 21. yüzyılın siyasi hayatını, toplumla siyasetçiler arasında sağlanan toplumsal bir anlaşma haline getirecektir. Siyaset mesleği, toplumla bir siyasi parti arasında ahlaki normlara dayalı, müeyyidesi olmayan topluma hizmet aracı olmak yerine, kesin anayasal normlara ve kaidelere dayalı, taahhütlerini yerine getiremeyen siyasetçiler için ise, belirli müeyyideleri olan bir meslek olacaktır.

Bir Örnek: Teknolojik Gelişmeler ve Siyaset

Konunun daha iyi anlaşılmasına yardımcı olması açısından, sadece önümüzdeki yüzyılın teknolojik gelişmelerinin ortaya çıkarması muhtemel bazı toplumsal değişikliklere değinmek yararlı olacaktır. 21. yüzyılda toplumun genel eğitim düzeyi yükselecek, bilgiye dayalı ileri teknoloji ağırlıklı endüstriler ağırlık kazanacak ve bugün var olan birçok meslek tarihteki yerini alacaktır. Milli politikalara yön veren siyasi kadroların, özellikle bilgiye dayalı endüstrilerdeki teknolojik gelişmelerin, ekonomik ve sosyal hayatımızda ortaya çıkaracağı depremlere toplumu hazırlaması gerekmektedir. Sadece bu açıdan bakılsa dahi, bizi yöneten siyasetçilerimizin yeni yüzyıldaki teknolojik gelişmelerin toplum üzerindeki etkilerini tahmin ederek, ön tavırlı (pro-aktif) bir yaklaşımla, yeni yüzyıla toplumu hazırlayacak siyasi projeler geliştirmeleri gerekmiyor mu?

 Bir Başka Örnek: Siyasi Hayat ve İktisadi Anayasa

Seçmen olarak, siyasi kadroların, teknolojik gelişmelerin sosyal hayatımızda yaratacağı depremlere çare bulmasını beklerken, gelişen ekonomik hayatla birlikte siyasi kadrolara iki zıt görev düşmektedir. Bu kadrolar bir yandan ekonomik hayata mümkün olduğunca müdahale etmeyecek, diğer yandan da bu hayatın düzenli bir şekilde işlemesinin teminatı olacak kurumları geliştirecektir.  Bu kurumların başında iktisadi anayasa gelecektir.

Siyasetin ekonomik hayatla iç içe olacağı bir yüzyıla giriyoruz. Her seçmenin siyasi tercih açısından artan değeri, onu başlıbaşına bir baskı grubu yapacak düzeye gelecektir. Alınacak bir siyasi-ekonomik kararla belli seçmen grupları büyük fedakarlıklara katlanmak durumunda kalırken, diğer bir grup seçmen bundan yüksek yararlar sağlayabilecektir. İktidarını devam ettirmek isteyen bir siyasi parti için böyle bir durumda, seçmenin çoğunluğunu kapsayan ve üstün bir seçmen tatmini sağlayan uygulamalar ön plana çıkacaktır.  Bir siyasi parti tarafından alınacak siyasi-ekonomik kararların uzun ufuklu bir stratejiye dayanmaması durumunda, sonuç her zaman hüsran olacaktır. Belki bu kararlar, toplumun belirli kesimlerine, diğerlerinin aleyhine, çıkar sağlamaları münasebetiyle cezai sonuçlar da doğuracaktır. İşte bu açıdan bakıldığında, kaçınılmaz olarak siyasi ekonomik kararların bir anayasaya dayandırılması ve daha da ötesi bir iktisadi anayasada toplanması kaçınılmaz görünmektedir.

  1. yüzyıl iktisadi anayasanın hakim olduğu bir yüzyıl olacaktır. Bunun ilk işaretleri de alınmış; Avrupa Birliğine üye 11 ülke, 1999 yılı Ocak ayından itibaren para birliğine giderek, enflasyonu %2’nin üzerine çıkarmama taahhüdüne girmiştir. Enflasyonu %2’nin üstüne çıkarmama taahhüdü bir devletlerarası taahhüt gibi görünse de, aslında her üye devletin kendi anayasasına koyduğu bir iktisadi madde gibi çalışacaktır.

Bugün anayasalarda bulunan sosyal içerikli konular, her siyasi organ tarafından zaten uyulması gereken siyasi ahlak konuları olarak görüleceğinden, anayasadaki yerlerini yavaş yavaş ekonomik konulara bırakacak ve 21. yüzyılda siyasete hakim olacak iktisadi anayasa, siyasi partilerle toplum arasında yapılacak sosyal sözleşmenin belli başlı konularından ibaret olacaktır. Siyasi partiler, iktisadi anayasanın çizdiği bu kesin sınırlar içerisinde ekonomik programlarını gerçekleştirmek durumunda kalacaktır. Siyasi parti programlarının bir akademik tez titizliğinde hazırlanmaması durumunda,  anayasal iktisadın kesin sınırları içerisinde parti programlarını gerçekleştirmek mümkün olamayacaktır. Bu sebeple, 21. yüzyılda siyasi partilerin geleceğini, bu partilerin toplumun bilinen sorunların ötesinde farklı sorunlarına çözüm üreten, stratejik amaçlı proje üretme potansiyelleri belirleyecektir.

Siyasi Partiler ve Siyasi Projeler

Siyaset toplum refahını yükseltmek için yapılır. Refahın artışı veya azalışı toplum ve fert olarak hepimizi yakından ilgilendiren konudur. Bugün artık, siyasetçilerin uyguladıkları yanlış politikalar yüzünden el emeği, göz nuru bütün birikimlerimizin bir günde yok olabileceğini veya bunların uyguladıkları yönlendirici politikalarla, emeklerimizin daha bir değer kazanabileceğini biliyoruz. Genel refah düzeyimizin sürdürülebilir bir hızla sürekli olarak yükselmesi, bugün olduğu gibi genellikle akla esen  düşüncelere ve günü kurtaracak çalışmalara  dayalı “hababam” siyasetle ve böyle bir siyasete dayalı sözüm ona projelerle olamaz. Bu ancak proje yönetim tekniklerinin bütün inceliklerinin kullanıldığı, uzun dönemli, çok yönlü ve münferit seçmen kesimlerinin ihtiyaçları karşılanırken,  aynı zamanda toplumsal fayda üreten projelerle mümkündür. 21. yüzyılın siyasal projeleri, seçmen olarak, bizim tarafımızdan hazırlanmış olmasa bile,  öncelikle bizim desteğimizi almış veya bizim desteğimizi alacak karakterde ve bizimle taahhüt birliği içerisinde gerçekleştirilebilecek projeler olmalıdır.

Siyasi projelerin hazırlanması ve hayata geçirilmesi proje yönetim tekniklerinin uygulandığı siyasi faaliyetlerle mümkündür. Demokratik hukuk devletlerinde partiler bu görevi üstlenmiş olan toplumsal örgütlerdir.

Siyasetçileri 21. yüzyılda başarıya götürecek tek yol, seçmen olarak bizlerle birlikte ortaya koydukları vizyon, misyon ve amaçları gerçekleştirecek stratejik projeleri  geliştirme ve bunları  uygulama kabiliyetlerini bugünden yükseltmenin yollarını aramaktır. 21. yüzyıla girerken siyasetçilerle aramızdaki toplumsal anlaşmanın sınırlarını daha kesin çizgilerle ortaya koymak zorundayız. Çünkü bilginin her saniye bir başka değere eriştiği  bilgi çağında, ihmalin maliyeti büyük olacaktır. Ülke içerisindeki başarısız siyasi, ekonomik politikaların o ülke insanları kadar, başka ülke insanlarını da ne kadar yakından etkilediğini, yakın geçmişte  yaşanan ve uzak doğudan çıktığı öne sürülen krizin, dünyanın her yanını bazen saat farklarıyla etkilediğini görerek anlamış bulunmaktayız. Yakın geçmişte, A.B.D.’de teknoloji hisselerinin işlem gördüğü NASDAQ endeksinin “çöküşü”, bugün yaşanan dev şirketlerin iflasları tüm dünya borsalarını saat farklarıyla etkilemiştir. Bir vizyon ve misyon sahibi olmayan bilgisiz ve basiretsiz siyasetçilerin bizlere vereceği zararı en aza indirmenin yolu, bir başka anlatımla, demokratik hukuka dayalı sistemin vazgeçilmez unsurları olan siyasi partiler vasıtasıyla mutluluğumuzu veya mutsuzluğumuzu yaratmanın yolu, onlarla birlikte siyasetin kurallarını belirlemekten geçmektedir.

Ve Nihayet

Netice olarak; birçok açıdan siyasi hayata canlılık ve yaratıcılık getirecek birçok yeni fikirleri uyarması yanında, bu kitabın iki faydasının olacağına inanıyorum. Bunlardan birincisi, bu kitap, bilimsel ve stratejik siyasetin tasarlanması ve uygulanması konusunda seçmeni bilgilendireceği için, seçmen açısından bir siyasetçinin veya siyasi partinin derinliğini takdir etmede yararlı olacaktır. Bu kitabın ikinci faydası ise, siyasi hayatta kendilerine yer bulmak isteyen her kesimden insanın, iyi bir siyasetçi olma yolunda, bilimsel ve stratejik açıdan bilmesi gereken temel kavramları öğrenmesine katkıda bulunacaktır.

Yerine bir başka şey koyamadıkça, demokratik hayatın en önemli kurumu olan siyaseti mutluluğumuzu sağlayacak bir araç olarak kullanmaya devam edeceğiz. Önümüzdeki yüzyılın elektronik ortamında siyasetçiler, çağın kendilerine empoze edeceği siyaset anlayışını  nasıl bir vizyonla, misyonla, stratejiyle,  liderlik anlayışıyla ve teşkilat ve örgüt yapısıyla, daha da ötesi nasıl bir anayasal düzenle gerçekleştirebilirler?  Bu soruların cevapları siyasal strateji, stratejik tasarım, stratejik yönetim, siyasal projelerin hazırlanması ve bunların stratejik yönetiminin çok iyi bilinmesinde ve uygulanmasında yatmaktadır. Siyasette stratejik yönetim,  21. Yüzyılda siyasi yaşama damgasını vuracaktır. Bu kitapta öne sürdüğümüz fikirlerin daha iyi anlaşılabilmesini teminen, konu ile ilgili ana kavramları bu bölümde aşağıda  açıklamaya çalışacağız.

I.1     “HABABAM” SİYASET ve SİYASET SAN’ATI nedir?

I.1.1    “Hababam” Siyaset

“Hababam” siyaset nedir? “Hababam” siyaset, siyasi partilerin önlerine bir vizyon koymadan; bir misyon üstlenmeden, bu misyona göre hedefler, amaçlar belirlemeden; belirledikleri hedef ve amaçları gerçekleştirmek üzere stratejiler geliştirip bu stratejilere göre projeler üretmeden; bu projeleri sanal ortamlarda denemeden;  özetle belirtmek gerekirse,  seçmen bize mahkum anlayışla yapılan siyasettir.

“Hababam” siyasetin özünde, başarı veya başarısızlık bir ölçüt olmaksızın; ölünceye kadar şöyle veya böyle siyasetçi olmak veya siyaseti kullanarak makam, mevki sahibi olmak, düşmek, kalkmak, yapacak başka bir şeyi olmadığından, sonra yine siyaset yapmak vardır. “Hababam” siyasette, siyasetçi rahattır. Çünkü “hababam” siyasetin müeyyidesi, her zaman gerçekleşmese de, sadece yeniden seçilmemektir.  “Hababam” siyasette, seçmene ümit verecek, siyasette yeni bir ufuk açacak, üzerinde yıllarca çalışılmış projeler yoktur. “Hababam” siyasette siyasi kadrolar etrafında, uygulanacak siyaseti dantel gibi ören strateji uzmanları, bu stratejilere göre projeler geliştiren uzman kadrolar yoktur; siyaset mesleği kurumlaşmamıştır. Böyle bir yapı; çapsız, disiplinsiz, iddiasız bir siyasetten başka ne üretebilir? Bu siyasetle, ağır sorunları gözden kaçırmak üzere, olsa  olsa “Toplumsal Yara Bantları”  veya her toplumsal yara için geçici tedavi aracı olarak “Aspirin” üretilebilir.  Böyle bir  siyasi yapı içerisinde her şey ortaya çıkabilir de; siyasetin, bir san’at ve en son yönetim tekniklerinin uygulandığı bir meslek olarak ortaya çıkması mümkün olmaz.

“Hababam” siyasetçi için siyasi, ekonomik veya teknik, daha da ötesi seçim sonuçları her zaman beklenmedik neticelerdir. Başarının kerametini kendisinde; başarısızlığın nedenini ise, kendisini seçmene anlatamamasında veya siyasi, hukuki şartlarda ve daha da ilginci esen siyasi rüzgarda arar. Halbuki, yaşanan başarısızlığın asıl nedeni,  kendisinin seçmeni anlamamasıdır. “Hababam” siyasetçi, siyasi tabanın sesine kulak vereceğine, yakın çevresinde oluşan menfaat gruplarının sesine kulak verir. Takım çalışmasına neredeyse düşmandır. Takım elemanlarını başarının tadını birlikte çıkaracağı takım arkadaşları olarak değil, muhtemel rakipleri olarak görür. Siyasi olayları öngöremez; ön görecek mekanizmaları kuramaz, kurulu mekanizmaları değerlendiremez. Gündemi belirleyecek projeler üretip, bunları bir strateji içerisinde topluma sunarak gündemi tayin etmek yerine, gündemi takip etmek zorunda kalır.

“Hababam” siyasetçinin en önemli göstergesi, eğer varsa, devraldığı siyasi mirası hovardaca harcamasıdır. Her seçimde kaybedilen oylar, yönetimde bir hedef ve strateji yanlışlığının göstergesi olduğu halde, bu gerçeği görmek istemez. Yaşanan her siyasi başarısızlığının nedenini, her ne pahasına olursa olsun, kendisinin siyasi ömrünü uzatacağını düşündüğü başka bir nedenle açıklar.  Değişen dünyadan habersizdir. Kendi dünyasında yaşar; başını kuma gömen bir devekuşunu andırır. Kendisini  siyaset yapmaya mahkum olarak görür; siyasete hakim olacağı yerde, siyasi hayatının esiri olmuştur.

“Hababam” siyasetçi için teknolojik devrimin, ekonomik, politik ve sosyal yaşamın, değişen demografik yapının seçmen üzerinde yaptığı değişikliğin bir anlamı yoktur. Bu gibi konuların  araştırılmaya değer bir yanı da yoktur. Onun için yıllardan beri değiştirmeden kullandığı siyasi parola gibi,  seçmen de aynı seçmendir.

“Hababam” siyasetçinin politik başarısı esen siyasi rüzgara bağlıdır. Partinin yelkenlerini dolduran bugünkü rüzgar yerine bir başka rüzgar estirilemediği takdirde, siyasi başarı çizgisinin devam ettirilemeyeceğini bilir; ancak, yeni bir rüzgar yaratacak çalışmalara öncülük etmez. Yeni bir rüzgar yakalayamadığı için, kendisini seçim kazanmada başarıya taşıyan modası geçmiş siyasi rüzgarın dinmesini de istemez; bu onun sonu olur.

“Hababam”  siyasetçi için siyasette başarılı olmak  veya olmamak önemli değildir. Bir icraat döneminden sonra taahhüt edilen siyasi  hedeflere varmadaki başarı düzeyi, başarı veya başarısızlıklara neden olan faktörlerin analiz edilmesi gibi bir sistematik çalışmaya gerek de yoktur. Kendine göre o her zaman başarılıdır. Sadece başarısız gibi göründüğü durumlar vardır. Onun için geçmişin başarıya ulaşamamış vaatleri  önemli değil; gelecek seçimlerde, diğer siyasi, partileri karalamada kullanılmak üzere, vatandaşa sunulacak mazeretin, şikayetin konusu veya içi boş yeni vaatler olarak, yeni dönemde pişirilip yeniden piyasaya sürülmesidir. Bunlar, hiçbir mazeretin başarının yerini tutamayacağını hiç öğrenemediler.

I.1.2    Siyaset San’atı

 “Hababam” siyasetle ilgili bu açıklamalardan sonra, siyaset san’atının ne demek olduğunu kısaca özetleyelim. Siyaset san’atı; siyaseti, çağdaş yönetim bilgi ve teknikleriyle ve bir  san’at titizliğiyle uygulamaktır. Siyaset san’atında buğulu hedefler ve amaçlar yoktur. Siyasetçiler ortaya koydukları vizyon ve misyonlarıyla topluma heyecan aşılar, yaşama sevinci verir, onun hislerine tercüman olurlar.  Siyasette san’at sahibi olanlar,  vatandaşın genel sesi olmaya gayret ederler. Siyaset san’atında üstün olan siyasetçi, bir yandan,  ülke menfaatlerinden taviz vermeden  kendi seçmen tabanının ihtiyaçlarını gözetirken, diğer yandan, tüm seçmenlerin genel refah düzeyini de yükselten projeler üreten ve bu projeleri uygulayacak kadro ve teşkilatları kuran,  üretilen projeleri proje yönetim teknikleriyle uygulayan, ben değil, biz yaklaşımı ile çalışan siyasetçidir.

Siyaseti San’at olarak görenler, kadrolarıyla birlikte alacakları  her  kararın, sadece birlikte yaşadıkları nesli değil, birçok neslin mutluluk veya mutsuzluğunun nedeni olacağını bilirler. Bu sebeple, bu kişiler,  siyaset stratejisindeki engin bilgi birikimlerini, dürüstlük, alçakgönüllülük, bağlılık, anlayış, cesaret, adalet, sabır, çalışkanlık, sadelik üzerine kurulu yüksek karakterleriyle süsleyebilen, toplum nezdinde bilgi ve karakter yapısıyla güven abidesi olabilecek kişilerdir.

Siyaseti San’at olarak görenler, toplumun siyaseti yeterince etkileyememesinden dolayı, son elli yıl içerisinde siyasi yükselişin anahtarı olarak görünen sözde prensiplere önem vermezler. Siyaset sanatkarları, “Hababam Siyaset’in gözde uygulamaları olan; Biz yerine, ben anlayışına dayalı, karakter yerine iki yüzlü kişiliği ön plana çıkaran, “mazrufa değil zarfa, yani, toplumda yaratılan sahte imaja dayalı, yaratıcılıktan ve pozitif zihinsel tavırdan yoksun, medyatik siyasetin demode  prensiplerinin er geç çökeceğini bilirler.

Siyaset san’atını uygulayan siyasetçiler, siyaseti, sadece topluma mutluluk sağlayabilecek bir araç olarak görürler. Bu siyasetçiler siyasi vizyonlarıyla, seçmen olarak bizim göremediğimiz toplumsal zayıflıkları, güçlü yönleri, toplumsal  fırsatları ve tehditlere yaklaşımları açısından gök yüzündeki pilotlara benzerler. Nasıl ki bir pilot, zifiri karanlıkta da uçsa yolcuları sağ salim indireceği alanı her zaman bulur, bu siyasetçiler de, her türlü belirsizlikte, temel karakter yapılarıyla siyasi  stratejik yönetim bilgi, beceri ve anlayışlarıyla, yönettikleri topluma sadece mutluluk verirler.

Bunlar hep ileriye bakarlar, bizim, seçmen olarak, günlük sorunlarımız içerisinde kaybolmazlar; hedefleri, kısa vadeli kazançlar ya da sonuçlar değildir; dünyayı “kendi merceğimizden” hissettiğimiz gibi görerek, geleceğimizi tehlikeye atmamızı önler; sürekli ve istikrarlı bir mutluluğun kapılarını açacak gerçek dünyayı gösterir; bu yolda katlanılacak zahmetler varsa, buna katlanmak için toplumsal enerji düzeyimizi yükseltmek için var olduklarını bilirler. Toplumsal enerji düzeyimizi “Hababam Siyaset”in hamasi nutuklarıyla değil, ayağı yere basan siyasi projelerle yükseltmek için organize olurlar. En önemli görevleri, toplumsal potansiyeli açığa çıkarmak ve bu potansiyeli toplumsal barış içerisinde yönetmektir. Bunlar, 21. yüzyılın siyasi konularını gündeme getirirler. Hukuk açısından bakıldığında, birçok siyasi konunun uzun vadeli çözümünde Anayasal düzenlemelerin olduğunu görürler. Ancak, makro ekonomi düzeyinde iktisadi anayasal düzenlemelerle, toplumsal üretim ve toplumsal üretim yeteneğinin devamı arasında bir denge kurulabileceğini bilirler. 21. yüzyılın bilgi  toplumunda siyasi gündemi belirleyecek konuların ip uçlarını hemen yakalarlar.

I.1.3    Önümüzdeki Yüzyılın Siyaset San’atı Konularına Örnekler

 Önümüzdeki yüzyılın en önemli konulardan birisinin iktisadi anayasa, diğerinin ise; bilgi çağının bir gereği olarak ülke kalkınmasını rekabet gücü yüksek teknolojik bir altyapıya dayandırma konusu olacağı bilinmektedir. siyaset san’atçılarının siyasi vizyonunu biraz olsun anlayabilmek için bu iki konuya yakından bakalım.

I.1.3.1    Siyasette Hukuksal Altyapı Olarak  İktisadi Anayasa

Neden İktisadi Anayasa?

Günümüzde politik faaliyetler başlangıçta düşünülen gönüllü anlaşma ortamından zaman zaman tamamen farklı bir karakter arz etmekte, karar alma mekanizmasında rol alan kimseler kamu çıkarlarını kullanarak şahsi çıkarlarını kollayabilmektedirler. Şahsi çıkarları gözetmek amacıyla giderek artan ölçüde bir kaynak özel kesimden kamu kesimine aktarılmakta, kamu görevlilerinin çıkar çevrelerinin lobi faaliyetleri ile kontrol edilme endişesi her zaman mümkün olabilmektedir. Bu gibi durumlarda sosyal barış ve huzur bozulmakta, kaynak kullanımında etkinlik ve etkililik derecesi düşmekte ve netice olarak ekonomik kalkınma yavaşlamaktadır. Piyasa şartları oluşmamış politik ekonomi içerisinde rant kollama faaliyetleri iktidarların çeşitli yasal düzenlemeleri ile giderek artabilmekte ve bu artış kamu kesimi faaliyetlerinin ekonomi içindeki payı ile paralellik taşımaktadır.

Diğer taraftan, politik birimler üzerinde, standartları genellikle subjektif olabilen, ahlaki baskının etkilerinin yok olduğu ve kullandığı kaynaktan daha fazlasını üreten “üretken devlet”ten giderek uzaklaşıldığı görülmektedir. Bunun en önemli nedenlerinden birisi şüphesiz topluma salınan gizli verginin kaynağı olan “açık bütçe” uygulamalarıdır. Bu uygulama ile, çoğunluğu elinde bulunduran iktidarlar gelecek nesillerimizin refahı pahasına, karşılıksız para basarak, kısa dönemli sahte bir refah ortamı yaratmakta ve mevcut siyasi konumlarını sürdürmeye çalışmaktadır. Gelecek nesilleri düşünmeyen böyle bir uygulamanın 21. yüzyıl siyasetinde kendine yer bulması mümkün olmayacaktır. Çağdaş yönetim anlayışıyla kurulan kurum ve kuruluşlarla, siyasilerin bir konu karşısındaki siyasi tercihlerinin giderek azaltılmasıyla bunun ilk işaretleri de alınmaktadır.

Rant kollamayı teşvik eden, piyasa düzeninin işlemesini olumsuz yönde etkileyerek iktisadi ve politik kargaşa yaratan yasal düzenlemelerin önü anayasal düzenlemelerle kesilmelidir. Böylece ortaya çıkabilecek ekonomik rantlar, piyasaya girecek diğer müteşebbisler tarafından paylaşılacak ve sosyal huzur ile birlikte kaynakların daha etkin ve etkili kullanımı sağlanacaktır.

  1. yüzyılda hukuki altyapı olarak dayanışma ruhunu kamçılayacak, sosyal huzur ve ekonomik kalkınmada her kesimin güvencesi olacak bir iktisadi anayasa reformu gündeme gelecektir.

Demokratik toplumun ölçüsü, devletle halk arasındaki kamu hizmetlerinin düzenlenmesinde serbest karar verebilme veya gönüllü anlaşabilme  derecesi olacaktır. Bu durumda, kişiler arasında gerçek veya potansiyel bir rant hareketi kalmayacağı için, baskı veya tahakküm de söz konusu olmayacaktır. Bunun neticesi olarak, tam rekabet düzeyine yaklaşıldıkça, bireysel ekonomik gücün bir anlamı kalmayacak ve böyle bir rant paylaşımının olmadığı bir yerde, siyaset bir iktidar mücadelesi olmaktan çıkacak; gerçek manada halka hizmet aracı olacaktır.

Siyasetin geliştirilmesi, kamu yararını ön planda tutan üstün ahlak sahibi temsilcilerin seçilmesi ile birlikte, devlet ile halk arasında oynanacak oyunun kuralları, bu kuralların değiştirilme esasları ve bu kurallara uyulması ile mümkün olacağı için, 21. yüzyılın siyaset bilimcileri ve siyasetçileri devletle halk arasında gönüllü bir iktisadi mübadele köprüsü kurulabilmesi için anayasal kurallar ve kurumlar  üzerinde çalışacaktır.

Siyasetin anayasal iktisattaki reform hedefi, etkin ve etkili bir “Üretken Devlet”in kurulabilmesi için projeler geliştirmek olacaktır. İktisadi anayasanın hayata geçirilmesiyle, iktidar imkanlarını kullananlar ile halk arasında her iki tarafın da yararına olacak bir politik ilişki  kurulacak; ancak bu ilişki devlet için genellikle mal veya hizmet piyasasında etkin bir “üretim devleti” olmakla sınırlandırılacaktır. “Üretken devlet”i kurmayı hedefleyen siyasi projeler, toplumdaki herkesimin faydalanabileceği ve kamusal üretimi bireysel üretimden daha ucuza mal edebilen projeler olacaktır.

Siyaset sanatkarları, 21. siyaset san’atı anlayışına dayalı iktisadi anayasal reformlara yönelik projeleriyle,  politik iktisadi anayasanın kuralları ve kurumlarını ortaya koyacaklardır. Böylece, başarısız politikacıya sadece seçim kaybettirmek gibi pratikte topluma hiçbir yarar sağlamayan,  sadece zaman ve güç kaybettiren anlamsız politik cezalandırmalar,  yerlerini siyasette san’atsal yönetimlere bırakacaktır. Aksi halde, seçim kaybeden siyasetçi ya seçilip muhalefette kalacak veya seçilemeyerek yerini görünürde değişik olan; ancak “Hababam Siyaset” uygulamalarının tabii bir neticesi olarak, aynı yolun yolcusu olabilecek bir başka siyasetçiye bırakacaktır. Bu sürecin doğal sonucu olarak siyasette kısır döngü devam edecektir. Siyasette siyaset san’atının hayat bulmasıyla geliştirilecek olan iktisadi anayasal altyapı projeleriyle, yetkilerini aşarak  anayasal sözleşme dışına çıkan siyasetçiler, yine anayasal sözleşme kapsamında oluşturulacak siyasetten bağımsız hareket eden kurumlarla yargılanacak ve bunları siyasetten tasfiye etmenin yolu açılacaktır.

I.1.3.1.1    Siyaset San’atında İktisadi Anayasa Altyapı Projeleri

Siyaset san’atında usta olanlar, bir ülkenin kaynaklarının alın teri, göz nuruyla yoğrulmuş olduğunu hiçbir zaman unutmazlar. Bunlar, fertlerin elde ettiği kazancın ülke yararına en iyi kullanım şeklinin yine kazananlar tarafından harcanması olduğunu bilir ve prensip olarak elde edilen kazancın, öncelikle kazanan tarafından kullanılmasını sağlayacak bir siyasi altyapı yaratmayı hedeflerler. Bunların ustalıkları, her ferdin harcadığı birim kaynaktan/paradan elde ettiği faydadan daha yüksek fayda elde etmek üzere kamu projelerinin geliştirilmesinde yatmaktadır.

Siyasettin bir san’at olarak yapılması ile ortaya konacak muhtemel projelerin, anayasal iktisadi bir altyapı kurulmasını amaçlayan prensip ve hedeflerinden bazıları aşağıda özetlenmiştir. Bu hedeflerin hayata geçirilmesiyle:

  1. İktidarların politik iktisadi tercihlerinin, özel teşebbüs üzerinde bir baskı unsuru olarak kullanılması önlenecektir.
  2. Kimin ne için vergi ödediğini bilmek en doğal hakkıdır; bu sebeple dolaylı vergilendirmeden ziyade doğrudan vergilendirmeye yönelik kurumlar kurulacaktır.
  3. Kaynak kullanımında etkinlik ve etkililiği sağlamak üzere mali kurumlarımızın ekseriyetinin uzun dönemdeki politik çizgileri anayasa ile belirlenecek ve politik hesaplarla, vergi yasalarında sık sık değişikliklere gidilmesi önlenecektir.
  4. Anayasa ile devletin yapacağı iktisadi işler belirlenecek, iktisadi politik karar verme sınırları çizilecek, alternatif politik kuralların işleyişine açıklık getirilecek, kişilere hangi şartlar altında, ne ölçüde ayrıcalık tanınacağı açıkca gösterilecektir.
  5. Her seçim öncesi seçilmelerini garanti altına almak için seçim ekonomisi uygulayarak toplumun mülkiyet haklarını sömüren, seçildikten sonra da iktidar nimetlerini küçük bir seçmen grubuna dağıtırken, seçim ekonomisinin faturasını tüm topluma çıkaran siyasetçilerin önü tıkanacaktır.
  6. Vergi çeşitleri ve oranlarının keyfi uygulamalarla değiştirilemeyeceği konusunda vatandaşa anayasal güvence verilecektir. Vergi salma usulleri ve vergi oranları anayasa ile düzenlenecek, vergi oranlarına anayasa ile bir sınır konulacak,  bu oranların yıllar itibariyle nasıl düşürüleceği yine anayasa ile belirlenecektir. Vergilendirme vizyonu zamanla sıfır vergi üzerine kurulacaktır
  7. Kamu harcamaları arttıkça vergi artar mantığı yıkılacak; vatandaşların vergi oranlarını kamu harcamalarından bağımsız olarak düşünme hakkı anayasal düzenlemelerle garanti altına alınacak; anayasal çerçevede kullanım alanına tahsis ilkesi ile toplanan vergi, daha sonra genel bütçeye aktarılmayacaktır.
  8. Toplumda çok tüketilen devlete ait mal ve hizmetlerinin kaynağı, bu mal ve hizmetler için kurulacak fonlardan karşılanacaktır. Böylece, devletin bu mal ve hizmetlerin fiyatını arttırması suretiyle, giderek özel sektör kaynakları aleyhine kamu harcamalarını arttırmasının önü kesilecektir.
  9. Bazı kişi ve gruplara hitap eden teşvikler, kotalar, izinler ve imtiyazlar, milli menfaatleri ilgilendiren özel durumlar dışında, anayasal düzenlemeye tabi tutulacak ve toplum yararı aleyhine kıtlık rantlarının elde edilmeleri önlenecektir.
  10. Anayasal iktisat reformu toplumda genel kabul görmüş ahlak kuralları üzerine kurulacak, halkın hürriyet, barış ve rafah içerisinde yaşamasını temin etmek hedef olacaktır. Bu reform sonucu, güçlerini özel amaçları için kullanan kamu görevlilerinin, vicdanları rahatlatacak şekilde cezalandırılmaları için siyasi otoriteden bağımsız anayasal kurumlar kurulacaktır.
  11. Açık bütçe uygulamalarını kısıtlayacak tedbirlerden biri olarak, parasal genişlemenin şartları, para hacmini otomatik olarak daraltan ve genişleten, o ülkeye ait ekonomik göstergelere dayandırılacaktır.

I.1.3.2    Siyaset San’atında Bilimsel ve Teknolojik Altyapı Projeleri

Siyaset san’atı; ekonomik, bilimsel ve teknolojik bir alt yapının kurulmasını hedefler. Böyle bir altyapı ise, eğitim, öğretim, sanayi, bilim ve ticareti, bir sinerji yaratacak şekilde organize edecek projelerle ortaya çıkabilir.

  1. yüzyılda teknoloji kullanımı ve yönetimi; ülkelerin genel kaynak kullanım verimliliğini ve etkinliği yanında sosyal yaşamını da artarak etkilemeye devam edecektir.

Bir ülkenin kaynak kullanım verimliliğini arttırmanın yolu, ya üretimde teknoloji kullanımını arttırmaktan veya iş gücünü daha iyi kullanmaktan geçmektedir.

Teknoloji kullanımında; robotik ve ofis otomasyonunun gelecekte tüm rutin ve monoton işleri ortadan kaldıracağına kesin gözüyle bakılmaktadır. Bununla birlikte sistemi robotların değil, insanların iyileştireceği de bilinmektedir.

  1. yüzyılda teknolojik değişiklikler ülke ekonomilerini yeniden şekillendirecektir. Bilinen iş çeşitlerinin çoğu ortadan kalkacak, geriye kalanlar da derinliği olmayan basit işler olacaktır. Bugün artık gelecekteki ekonomik yapının hizmet sektöründe ortaya çıkacak çok düşük ücretli işlerle, ileri teknoloji işlerde, daha az sayıda yüksek ücretli işlerden şekilleneceğine ve orta sınıfın ortadan kalkacağına dair ciddi endişeler vardır. Teknolojik imkanlar kullanılarak işyerlerinde esnek zaman uygulamasına başlanmıştır. Organizasyonlar çalışma saatlerini çalışanların ihtiyaçlarını da dikkate alarak düzenlemekte, çalışanların maliyetlerini en aza indirmek için işlerin part-time olarak tasarlanması yaygınlık kazanmaktadır.

Çalışanların haftada toplam aynı saat, fakat daha az gün çalıştırılması veya aynı işin öğleden önce ve sonra olmak üzere değişik iki kişiye yaptırılması ile tüm hafta veya gün işte çalışmak istemeyenlere de çalışma imkanı yaratılması gibi uygulamalar teknolojik imkanların ve çalışanların ihtiyaçlarının birlikte planlanmasıyla ortaya çıkmaktadır.

Teknolojik imkanların kullanılması ile işler yeniden tasarlanabilmektedir. İşler basitleştirilmekte, dönüşümlü olarak yaptırılmakta ve zenginleştirilmektedir. İş yerindeki sorunları çözmek ve daha verimli bir çalışma ortamı yaratmak üzere toplam kalite yönetimi uygulamaları gerçekleştirilmekte veya çalışma grupları kurulmakta, kalite çemberleri oluşturulmakta, iş yükü arttırılarak iş düzeyi yükseltilmekte veya farklı çalışma saatleri uygulanmaktadır.

Teknolojik imkanlardan yararlanarak iş gücünün değişik şekillerde kullanılması netice olarak bir ülkedeki  mevcut iş gücünün daha etkin ve etkili kullanılmasına ve çalışanların çalıştıkları işlerden tatmin olmalarına sebep olmakta, bu da ekonomik kalkınmayı hızlandırmakta ve sosyal huzuru arttırmaktadır.

“Hababam” siyaset teknolojik gelişmelerin ekonomik ve sosyal hayat üzerindeki bu gelişmelerini  hiç görmemektedir. Daha da önemlisi,  bilgisayar teknolojisindeki gelişmeler başta olmak üzere, teknolojik gelişmelerin siyasi yaşama olabilecek etkileri, sanki hiç olmayacakmış gibi, dikkate alınmamaktadır. Siyasette siyaset san’atının uygulanmasıyla, bu gelişmeler ileride olabilecek daha büyük değişimlerin öncü göstergeleri olarak kabul edilip, toplumun geleceğini yönlendirecek sosyal ve ekonomik projeler ortaya konacaktır.

İleri teknolojiye dayalı yaşam, yeni sosyal yaşam biçimlerini gündeme getirecektir. Gelecek yüzyılın siyaset ustalarını, bu yüzyıla uygun stratejilerin bir bakıma üzerine kurulacağı “bir taşla iki kuş vurmak” konusundaki ustalıkları belirleyecektir. Bir taşla iki kuş vurmak demek; önce olayları ele almak yerine, olayların neticelerini ele alarak, olayları neticelere göre tasarlamaktır. Böylece münferit olaylarla elde edilecek verimden daha yüksek bir verim elde etmek, yani çalışmalardan bir sinerji elde etmektir. Bu duruma sadece bir örnek olmak üzere: Eğitim, bilim, sanayi kendi kulvarlarında koşarken,  bunların faaliyetlerini bir ortak paydaya dayandırarak kalkınmanın motoru olan insana yatırım, bilime yatırım, teknolojiye yatırım ve endüstriye yatırımı birlikte gerçekleştirmektir. 21. yüzyılda ekonomilerin iki ekonomiyi birlikte kaldıramayacağını öngörerek, savunma sanayii- sivil sanayi ayrımını ortadan kaldırarak “ topyekün kalkınma, topyekün savunma” konsepti çerçevesinde ekonomik ve  sosyal gelişmeyi,  milli savunma ihtiyaçları ile birlikte planlamaktır.

Gelecek yüzyılın gelişim modeli bugünkü kalkınma modellerinden çok farklı olacaktır. Seçmen giderek, merkezi idareden alamadığı hizmetleri, niteliği ne olursa olsun, kendisiyle daha yakın ilişki içerisinde olan mahalli idarelerden talep edecektir. Bunun ilk işaretleri de alınmıştır. Mahalli idarelerde aday olanlar, eğitim, sağlık, istihdam gibi merkezi idarenin yetkilerine talip olmaya başlamıştır. Yasalarla bunun önüne geçilemeyeceği çok yakında görülecektir. Mahalli idarelerde parlayan siyasetçiler parti liderliği gibi kendilerine daha ileri hedefler koymaktadır. Bunun en önemli nedenlerinden birisi, merkezi idarenin, yönetim tekniklerini uygulamada çoğu kez mahalli idarenin gerisine düşmesidir. Merkezi idarelerin üstlendikleri fonksiyonu geliştirebilmeleri için, mahalli idarelerde parlak siyasetçilerin başarılarının altında yatan nedenlere de bakmaları yararlı olacaktır.  Merkezi idarenin başarısı ve idamesi, büyük ölçüde mahalli idarelerin ihtiyaçları ile ülke ihtiyaçlarının birlikte karşılanmasına bağlıdır.

Teknolojinin hayatımızda yapacağı değişiklikleri öngörerek; 21. yüzyılın eğitim-bilim-sanayii işbirliğini somutlaştırması yanında, sosyal yaşamı da düzenleyen Tekno-kentler yüzyılı da olacağını bugünden görmek gerekmektedir. Mahalli idareler şehri teknokente dönüştürecek projeler geliştirirken, merkezi idarenin bu teknokentleri “topyekün refah, topyekün güvenlik ve savunma” konsepti çerçevesinde nasıl entegre edeceğini bugünden planlaması gerekmektedir.

Siyasi projelere dayalı siyaset san’atının uygulama esaslarını açıklayarak, 21. yüzyıla girerken siyasi partilerden bugünkü sorunlarımızı çözmek yanında bize yeni ufuklar açacak projeler üretmeleri ve bizi siyaset san’atına göre yönetmelerini istemek en tabi hakkımızdır.  Siyaset sanatının esasının  vizyona, misyona, hedef ve amaçlara odaklanmış, proje yönetimine dayalı  siyasal stratejik yönetim olduğunu unutmamak gerekir.

I.2    siyaset san’atının  temel konuları ve bilgi düzeyimiz

Hukuka dayalı demokratik yaşam tarzının vazgeçilmez unsuru olan siyasi parti yönetimlerinin kendilerini 21. Yüzyılın bilgi çağına hazırlamaları için siyaset sanatındaki yerlerini netleştirmeleri gerekmektedir. Bu sebeple, siyasi parti lider veya yönetimleri  başta olmak üzere, yeni bir siyasi parti kuracaklar veya siyasete iddia sahibi olarak girmek isteyenler, “Hababam” Siyaset ile Siyaset San’atı kavramlarının anlamını bilmek durumundadır. Bu kavramların anlamını idrak ettikten sonra, siyasette önlerine bir vizyon, misyon ve hedefler koymalıdırlar. Bu kişilerin, Siyaseti, “Hababam” siyasetten kurtarıp Siyaset San’atı olarak uygulayabilmesi için, öncelikle Siyaset San’atı konusunda ne kadar bilgi sahibi olduklarına bakmaları ve varsa eksikliklerini tamamlamaları gerekir.

Seçmen olarak biz,  Siyaset Sanatı ile ilgili bilgi düzeyimiz nedir? Bu konuda, kendimizi bir öz eleştiriden geçirmemize yardımcı olmak üzere, cevapları bu kitap içerisinde verilen aşağıdaki sorularla hafızamızı sarsalım. Halen aktif siyasette bulunan kişiler ile siyasete hevesli olan kişiler de, kendi resimlerinin halk nazarındaki mevcut veya muhtemel görünümünü, bu soruların hafızalarında yarattığı çağrışımların olumlu veya olumsuz yansımalarıyla değerlendirsinler.

  1. Her kesimden ortalama seçmenin oy verdiği siyasi partiden kısa orta ve uzun vadede bir takım beklentileri vardır. Bir siyasi partinin siyasi rekabet üstünlüğü ise, her seçmen kesimine, o seçmenin kendi partisinden beklediği faydanın üzerinde bir fayda yaratma gücüne bağlıdır. Siyasi pazar araştırması yaparak, ortalama seçmenin nabzını elinizde tutmak üzere stratejik güncel bir bilgi tabanına ve bu bilgi tabanını işleyen tarafsız, organize bir güce sahip olmanın, bu fayda düzeyini elde ederek rakabet üstünlüğü sağlamada oynadığı rol hakkında ne düşünüyorsunuz?
  2. yüzyılda, ortalama seçmen tatmininden daha üst düzeyde bir fayda sağlamak üzere, siyasi hedeflerin bugünden odaklanabileceği sosyal, ekonomik, hukuki, anayasal vb konular hakkında görüşleriniz nedir? bu konularda alt yapısını kurduğunuz veya takip ettiğiniz öncü göstergeler var mıdır?
  3. Siyaset san’atı, siyaset biliminin ve yönetim kabiliyetinin bileşkesidir. Bu açıdan bakıldığında, 20. yüzyılda yapılan siyasette, siyaset san’atına örnek olabilecek siyasi yönetim ve siyasetçiler tanıyor musunuz? Bu yönetim ve siyasetçiler hakkında bir fikir sahibi misiniz? Varsa, bir örneği de dikkate alarak, siyasetin bir san’at olarak yapılabilmesi için nasıl bir altyapı ve organizasyona ihtiyaç olacağını düşünüyorsunuz? Böyle bir altyapı eksikliğini gün ışığına çıkaracak faktörler nelerdir?
  4. yüzyılda siyasetin kalitesi, toplam siyasi proje portföyünün herkesimden ortalama seçmen gözündeki değeri ile belirlenecektir. Bir siyasi partinin stratejik yönetiminin başarı göstergesi ise, bu partinin her kesimden seçmen nezdindeki proje portföy değeri olacaktır. Siyasi Proje portföyünüzü dalgalanmaya bırakarak kamuoyu yoklamalarıyla oy potansiyelinizi sürekli izlemenizin siyasete yeni bir soluk getireceğine inanıyor musunuz? Siyasetin projelere dayalı olarak yapılmasını engelleyen seçmenlerle ilgili faktörler nelerdir?
  5. Seçmenlerde beklenen değişikliği izlemek için sistematik bir metot kullanılmalı mıdır? Bunun siyasi başarıya olacak etkileri nelerdir? Böyle bir izleme için bir seçim bölgesinde veya seçmen kesiminde organize olmak gerekli midir? Seçmenden bu yönde bir talep beklenmeli midir?
  6. yüzyılda siyasi stratejilerin birbirine bağımlı olarak iki şekilde geliştirileceği beklenmektedir. Bunlardan teşkilat düzeyindeki stratejiler; partinin genel merkezi, il/ilçe teşkilatları ile işlevsel birimlerinin bir matris organizasyon içinde çalışması neticesinde belirlenirken, tasarlanan ve gerçekleşen stratejiler; vizyon, misyon, hedef ve amaçlar düzeyinde belirlenecektir. Siyasal stratejilerin böyle bir sistematik yolla geliştirilmesi ve uygulanması siyasete ne kazandırır? Böyle bir uygulamanın eksikliği hissedilmekte midir? Bu sistematik yaklaşımın etkin ve etkili bir şekilde uygulanmasının Dünya siyasetine ve sizin siyasi hayatınıza olabililecek katkıları nelerdir? Bu amaçla profesyonel kadrolar görevlendirmek gerekir mi? Siyasi politika ve stratejilerinizi nasıl oluşturursunuz? Bu konuda sistematik bir yaklaşımız var mı? Politika oluşturma konusunda ne düşünüyorsunuz?
  7. Siyasi hedefleriniz olarak vizyonunuzdan, misyonunuzdan, yıllar itibariyle amaçlarınızdan, siyasi vizyon ve misyonu uygulamaya koyma metotlarınızdan, organizasyon stratejilerinizden bahsedebilir misiniz?
  8. Seçmen tatminini esas alan politika tespit yöntemlerinizi ve stratejik tasarım uygulamalarınızdan bahsedebilir misiniz? Kurumsal siyasi politika ve stratejiler yelpazesinde; parti hakimiyetine, oy maksimizasyonuna dayalı parti odaklı stratejiler mi? yoksa seçmen hakimiyetine, seçmenin her türlü koşulda tatminine dayalı seçmen odaklı stratejiler mı siyasi başarı getirir? Denge stratejilerine yakın stratejiler olarak kısmen partiyi veya seçmeni kollayan stratejilerden birinin seçilmesini mi tercih edersiniz? Tamamen dengeye yönelik stratejiler hakkında bir fikir sahibi misiniz; mahzurları ve faydaları nelerdir? Siyaset yelpazesindeki yerleri farklı olabilecek stratejik konuları belirlemek ve yönetmek için özel bir yöntem ve uygulama konusunda bir fikriniz var mı?
  9. Siyasi tanıtımda etkili olmak için parti ve seçmen hakimiyetini yöneterek belli hedefler ve buna göre stratejiler oluşturmanın önemi hakkında görüşleriniz nedir? Mevcut siyasi partilerde bu konuda uygulamaya yönelik bir çalışma görebiliyor musunuz?
  10. Siyasi liderler, liderlik fonksiyonlarını yönetirler. Bu yönetim, vizyonunu herkese benimsetme ve herkesin bu vizyon içerisinde kendisini görebilmesi şeklinde özetlenebilecek olan ilginin yönetimi; partinin misyon ve hedefleri içerisinde gerçekleştirilecek projelerin stratejik önemine herkesi inandırma şeklinde özetlenen stratejik önemin yönetimi; yetki devrine açık olmak, yüksek performans taahhüt eden istikrarlı yönetim şeklinde özetlenen güvenin yönetimi; ve nihayet, başarıya inanmak, başarısızlıklardan ders alarak daha bir inançla yola devam etmek ve farklı olduğunu bilmek şeklinde özetlenen benliğin yönetimidir. Siyasi liderliğin, dar anlamda, böyle bir yönetimi konusunda sistematik  uygulamaları görebiliyor musunuz? Nasıl? Konuyla ilgili araştırmalarınızdan bahsedebilir misiniz?
  11. Önümüzdeki yüzyılda, parti liderinin ve siyasi stratejik yönetimde kamuoyunun önüne çıkan siyasilerin (parti önde gelenlerinin), partiye ait siyasi proje portföyünün değerini artan bir trendde tutmak için, siyasi proje portföy yönetimi giderek önem kazanacaktır. Buna geniş anlamda siyasi liderliğin yönetimi denmektedir. Bir partinin bu anlamda stratejik yönetiminin başarısının en önemli göstergesi, her kamu oyu yoklamasında, siyasi proje portföy değerinin istikrarlı, ve artan bir trend izlediğinin görülmesidir. Böyle bir trendi sürekli kılmak üzere, siyasi liderliğin geniş anlamda yönetimini organize olarak yapmakta mısınız? Bir partinin icraatlarının bir neslin geleceğinde etkili olduğunu bilerek, bir partide siyasi liderliğin yönetiminde kullanılmak üzere her konuda alternatif politika, strateji ve projeler üreten profesyonel uzman personelin görevlendirilmesi gereği konusunda bilgi sahibi misiniz?
  12. Ülke yönetimini yakından ve uzaktan ilgilendiren her türlü bilginin depolandığı Stratejik Bilgi Tabanını kullanarak, evrensel uygulamalar ışığında ve sosyal sorumluluk altında politika tespit ve stratejik tasarım süreci diye bilinen ve analiz, tasarım, deneme, uygulama, kontrol, organize etme, değerlendirme ve politika yenileme safhalarıyla olgunlaştırılan Sistematik Planlamanın siyasette uygulanması şart olan bir süreç olduğuna biliyor ve buna inanıyor musunuz? Siyasi hayatta böyle bir planlamanın varlık veya yokluğunun etkilerini nelerdir? Başarıyı etkileyen somut olaylar yaşanmakta mıdır?
  13. Stratejik kararların kaynağı, yukarıda açıklanan Sistematik Planlama Yaklaşımı ile birlikte 7 yaklaşımla açıklanmaktadır. Bunlar: tedbirli bir tüccar yaklaşımını esas alan, güç odaklarının hareketlerine göre yön belirleyen Mantıksal Tedrici Planlama Yaklaşımı; partiye taraf olanların menfaatlerini dengelemeye dayalı Politik Yaklaşım; oturmuş parti kültürünü esas alan  Kültürel Yaklaşım; çok güçlü belirsizliklerin bulunduğu dinamik bir ortamda parti liderinin vizyonuna dayalı Vizyon Esaslı Yaklaşım; partinin çevre şartlarına uyum sağlayacak stratejileri, yöneticilerin önemli bir rolü olmadan, doğal seleksiyonla geliştirebileceği tezine dayalı Doğal Seleksiyon Yaklaşımı ve nihayet, stratejik kararların kaynağını parti hedefleri doğrultusunda öngörülen risklerden kaçınmaya veya bunları parti hedefleri doğrultusunda yönetmeye dayalı Politik Risk Yaklaşmı olarak özetlenebilir. Siyasi yaşantınızda siyasi stratejik kararlar alırken bu yöntemlerden birini ve/veya başka özgün bir yöntem kullanır mısınız? Özel bir yöntemiz olsun veya olmasın, yukarıda bahsedilen yöntemlerden/yaklaşımlardan biri veya birkaçı birlikte kullanılarak bugünkü siyasi kariyerinizin ve siyasi yapının daha üst düzeyde bir konuma gelebileceği konusunda bir fikir sahibi misiniz?
  14. Seçmen tatmini açısından siyasi projelere dayalı olarak siyaset yapmanın gelecekteki siyasi yaşantımızı nasıl etkileyeceğini düşünüyorsunuz? Seçimlerden önce özellikle tasarlanmış böyle bir siyasi projenin seçmen üzerindeki etkileri? Karşılaşılabilecek sorunlar ve bunun siyasi başarınıza olabilecek etkileri konusunda bir bilginiz var mıdır?
  15. Başarılı şirketlerde olduğu gibi, siyasette rekabet üstünlüğü sağlamak üzere siyasi örgüt kültürü ve bu kültüre dayalı yapı üzerinde teorik veya uygulamaya yönelik çalışmalarınız var mıdır? Bu konular parti içinde gündeme gelmekte midir? Parti teşkilatlarının bu konulara karşı bir tepkileri var mıdır?
  16. Kendini yenileyemeyen büyük partilerde uzlaşma ve homojenlik üzerine kurulu politikalar yöneticiler arasında resmiyeti doğurmuş ve tartışmasız klasik yöntemler ortaya çıkmıştır; verimli tartışmaların sesi kesilmiş, otoriter bir hoşgörüsüzlük bu partilerin kültürel hastalığı olarak nüksetmiştir. Bu kültürel rahatsızlığın pan zehiri olarak geliştirilen stratejiler disiplin, destek, güven ve taahhüt gerginliği etrafında örülmüştür. Partinin atılım gücünün, görevlendirmede özen; üstün kalite; taahhüt, stres ve kendine güven; eşit paylaşım; samimiyet ve güçlü ortak kültür ve her seçmen kitlesinden en az %10’una hitap etmeyi esas alan potansiyel seçmen yaklaşımı ile ateşlenebileceği savunulmaktadır. Bu konuları da dikkate alarak, bir partinin atılım gücünün nelerden etkilendiği konusunda bir fikir sahibi misiniz? Bu atılım gücü içerisinde, takım çalışmasının, ben değil, biz anlayışının önemi konusunda bir bilginiz var mıdır?
  17. Siyasette kader arkadaşlığı yaptığınız insanların planlanmasında ve aranıp bulunmasında ve bunların siyasal stratejik hedeflere göre yönetilmesinde sistematik bir metot kullanıyor musunuz? Böyle bir insan kaynakları yönetiminin siyasi  başarı düzeyini etkilemesi konusunda bir görüş sahibi misiniz?
  18. Parti lideri altında, siyasi tanıtım, seçim işleri vb. gibi işlevsel bölüm başkanlarıyla koordineli olarak proje esaslı yönetimin siyasete getireceği rekabet üstünlüğü konusunda ne düşünüyorsunuz? Siyasi projelerin hazırlatılması ve  yönetilmesinde  sistematik yaklaşım konusunda bir bilginiz var mı? Bu konuda uygulamaya yönelik bir çalışma görüyor musunuz?
  19. Siyasette yetki, sorumluluk ve mesuliyetin kesin sınırlarla belirlenmesi konusunda ne düşünüyorsunuz? Böyle bir eksikliğin ortaya çıkardığı sonuçlarla ilgili görüşleriniz veya anılarınız var mı? Bunun siyasi başarı düzeyine etkileri önemli midir? Siyasette başarısızlığın bir müeyyidesi olması gerekir mi?
  20. Siyasi hedeflerden önemli sapmalara ve bunların sebeplerine dikkat çeken, kişisel ve genel değerlendirmelerden ziyade sayısal ve özel durumları belirten, alınan ve planlanan düzeltici tedbirleri ve ilave bilgi ihtiyacını açıklayan etkin ve etkili bir  Yönetim Bilgi Sisteminin faydaları konusunda bilginiz var mıdır? Bunun siyasal başarı üzerindeki öneminden örnekler vererek bahsedebilir misiniz?
  21. Siyasi projeleri; performans standartları, izlenmesi, düzeltici faaliyetleri ve değerlendirilmeleriyle birlikte kontrol eden bir organizasyonun siyasi başarı üzerindeki etkilerinden bahsedebilir misiniz?
  22. Siyasi projeler sona erdiğinde bunların sona erme nedenlerini partiye mensup siyasi kişiler, seçmen, parti içi ve çevresel objektif sorunlar açısından değerlendiren bir birim konusunda bilginiz var mı? Bu değerlendirmelerin siyasi yaşamınıza olabilecek etkilerinden bahsede bilir misiniz? Konuyla ilgili gözlemleriniz var mı? Bir siyasi projeyi sona erdirirken kullanılabilecek stratejik kriterlerden bahsedebilir misiniz?
  23. Siyasette gayri resmi iletişimi, dinlemenin önemini, sessiz iletişimi, yazılı iletişimi, toplantıların yönetilmesinde sistematik iletişim yönetimi veya eğitim programları konusunda ne biliyorsunuz? Parti içi ve seçmen açısından iletişimde geri bildirimin yönetimi konusunda fikir sahibi misiniz?
  24. Siyasette yüksek performans takımları ile birlikte çalışmak başarının vazgeçilmez unsurlarındandır. Performans arttırıcı ve engelleyici faktörleri değerlendirerek, neticeye bakmak gibi, göreve/neticeye ilişkin faktörlerle; başarmaya mahkum gibi, personelin kişiliğini esas alan faktörleri esas alarak kurulan yüksek performans takımlarıyla birlikte çalışma konusunda görüşleriniz var mıdır? Böyle siyasi proje takımları kurulurken nasıl bir sistematik yaklaşım olmalı? Bu takımların nasıl çalışması gerektiğine dair bir eğitim programı konusunda bir fikriniz var mı, uygulamaları takip ediyor musunuz? Siyasi yaşamda bu takımlarla birlikte stratejik sorunlara ne ölçüde çözümler geliştirilebilmektedir?
  25. Siyasi parti faaliyetlerinde sistematik bir Toplam Kalite Yönetimi uygulanmakta mıdır? Bu amaçla partinin vizyonu, misyonu ve stratejisiyle, bu doğrultuda yapılacak işlerin stratejisini belirleyen ve buna yönelik olarak seçmen tatmin sürecini başlatan bir stratejik planlama var mıdır?  Siyasette iyileştirme alanının belirleneceği, bu amaçla Beyin Fırtınası toplantılarının yapılacağı, Kalite Ekip Komitelerinin kurulacağı, neticelerin bilimsel ve istatistiksel yöntemlerle değerlendirileceği kalite iyileştirme sürecini yöneten ve Kalite İyileştirme Döngüsünü kontrol eden bir çalışma gözlemliyor musunuz? Bunun siyasi hayattaki öneminden bahsedebilir misiniz?
  26. Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde yapılan siyasetin kalitesi hakkında bir fikir sahibi misiniz? Siyasette mevcut kalitenin yükseltilmesi için neler yapılmalıdır? Bu görüşünüzü destekleyen araştırmalar var mıdır?
  27. Rekabetin şiddeti, globalleşme, karşılıklı etkileşim gibi konular ve Dünyada demokratik siyasi faaliyetlerin trendi hakkında bir bilgi sahibi misiniz?
  28. Siyasete girecek genç nesil için tavsiyeleriniz nedir? Siyasette başarılı veya başarısız olduğunuz bir trend sonunda, bu durumu açıklayan sebeplerden ve olaylardan bahsedebilir misiniz, bunların bir kitap haline getirilmesi için çalışmalarınız var mı? Siyasi kariyerinizde dönüm noktası olan olay ve anılardan ve bunların sebeplerinden bahseden çalışmalar yapar mısınız? Geleceğin siyasi hayatında nelerin  olması, nelerin olmaması konusunda bir fikir sahibi misiniz?

Ekonomik alanda olduğu gibi, siyasi alanda da yöneticiliğin bilimsel ve sanat boyutları dikkate alındığında, kuşkusuz yukarıdaki soruların cevaplarını bilmek mutlaka çok başarılı bir siyaset adamı olmak anlamında değildir; Bu sorular, siyasetle ilgilenenlerin Siyaset San’atı konusunda ne kadar fikir ve bilgi sahibi  olduklarını anlamalarına ve kitabın içerdiği konular hakkında fikir sahibi olmalarına yardımcı olmak için hazırlanmıştır. Siyasetin aynı zamanda bir San’at olduğu hiç bir zaman akıldan çıkarılmamalıdır.

II.    SİYASAL STRATEJİK YÖNETİM

Giriş

  1. yüzyılda, siyasi partilerin bir amaca yönelik politika tespitinin temelinde, bilim adamlarının, devlet liderlerinin yüz yıllar boyu ülkelerini yönetirken karar alma tarzlarının gözlem ve analizlerinin bulunduğu bilinmektedir. Şirket yönetiminde ise; hedeflerin tespiti, uzun dönem planlama ve strateji tasarımı gibi konuların, üst düzeyde politika tespiti için daha önemli olmasına rağmen, zaman zaman gerekli rağbeti görmemiştir. Olması gerekenin aksine, günlük faaliyetler için pratik ve verimli olması sebebiyle, yönetimde muhasebe, finansman, pazarlama gibi işlevsel ihtisaslaşma, yukarıda belirtilen stratejik planlama unsurlarından daha fazla ilgi çekmiştir. Bu bölümde, daha sonraki bölümlerin daha iyi anlaşılması amacıyla, stratejik yönetim ve bununla ilgili kavramlar hakkında bilgi düzeyimizi arttırmaya çalışacağız.

II.1    Stratejİk Yönetİmİn Gelİşİmİ

Siyasi hayatımızda stratejik yönetim anlayışının hangi düzeyde olduğunu daha iyi anlayabilmek için öncelikle ekonomik hayatta yönetim  mesleğinin ortaya çıkışına bir bakalım.

Yönetimde  insan faktörünü göz ardı ettiğinden “üretim veya makine konsepti” olarak tenkit edilen Taylor’ist yaklaşım bir şirketteki günlük sorunlara istatistiksel veriler ışığında cevap bulmaya çalışmıştır. Taylor’un çalışmalarının üretim sürecine yönelik olması, işlevsel (üretim, pazarlama, muhasebe gibi) uzmanların yönetimin ayrılmaz bir parçası olduğuna dair düşüncenin de temelini oluşturmuştur. Taylor’un montaj hattındaki  işleri uzmanlığa  dayandıran üretim modeli daha sonra muhasebe, finans, pazarlama gibi uzman mesleklerin doğmasına ve geçtiğimiz yıllarda da yöneticilik mesleğinin  ortaya çıkmasına neden olmuştur. Personel, departman ve hatta şirket  bazında ihtisaslaşmalar, üst düzeyde şirketi bir bütün olarak görüp buna göre bir politika tespitini güçleştirmiştir. Geçmişteki başarılı işlevsel yöneticiler, şirket kademelerinde yükselerek bir gün şirket düzeyinde politika belirleyen yönetici konumuna gelmişler; ancak bunların çoğu, yönetimin bir bütün olduğunu görememiş; verdikleri kararlarda geçmişteki işlevsel uzmanlıklarının etkisinde kalarak olaylara bir bütün olarak bakamamışlardır. Bu duruma “mesleki körlük” denmektedir. O dönemde bunun büyük mahsurları görülmüştür.

Stratejik yönetimin gelişmesinde yönetim prensiplerinin belirlenmesi temel aşamalardan biri olmuştur. Yönetimin yönetim prensiplerini belirleme rolü konusunda ilk çalışmalar Henry Fayol[1] tarafından yapılmıştır. Fayol, çalışmaları ile yönetimin evrensel olduğunu belirtmiş ve yönetimin planlama, organize etme ve kontrol prensiplerinin ortaya konmasında öncülük etmiştir. Chester Bernard[2] ve Herbert Simon[3] genel yönetim fonksiyonları konusundaki çalışmalara katkıda bulunan diğer kişiler olmuştur.

Yukarıda açıkladığımız üzere, ekonomik hayatta yönetimin gelişiminde dönüm noktası, yönetimin evrensel olduğunun ortaya konmasıdır. Bir başka anlatımla yönetim prensipleri ekonomik hayatta da aynı, siyasi hayatta da aynıdır. Siyasi partilerin yönetim prensiplerini, bilhassa planlama konusunda, sistematik olarak uygulamada tatminkar bir ilerleme kaydedemedikleri görülmektedir. Bunun da en önemli nedeni, planlama faaliyetinin önemini yeterince idrak edememeleridir. 21. yüzyılda nasıl bir siyasi parti istiyoruz sorusuna verilecek cevapların iyi anlaşılabilmesi için planlama faaliyetinin aşamalarını kavramsal olarak bilmekte yarar vardır.

II.2    Stratejİnİn TanImlarI

Webster’s New International Dictionary isimli sözlükte strateji: “Savaşta belirlenen hedeflere ulaşabilmek için silahlı bir muharip gücü görevlendirme bilim ve sanatı”  olarak tarif edilmektedir. Strateji, başka kaynaklarda düşmana karşı avantaj sağlamak üzere hüner veya hileler bütünü olarak da açıklanmaktadır.

Bir şirket için strateji, bu şirketin belirlenen vizyon, misyon, hedef ve amaçlarını yerine getirebilmesi için  dinamik çevre şartları (fırsat ve tehditler), kullanılabilir kaynaklar (zayıf ve güçlü yönler), yönetim felsefesi, iş ve endüstri kriterleri ile, hedef ve beklentilerin bileşkesinde orta döneme yönelik olarak belirlenen takip edilecek genel istikamettir.

Bu açıklamaların ışığında, bize hizmet edecek bir  siyasi parti için strateji: seçmen olarak birlikte belirlediğimiz temel amaçları, “üretken devlet” anlayışı içerisinde en avantajlı şartlar altında gerçekleştirmek için, mevcut kaynak ve kabiliyetlerimizi kullanma bilimi ve sanatı olmalıdır.

Mutlaka belirli ve hepimiz tarafından gayet iyi anlaşılabilir bir parti politikamız olacaktır. Bu politikamızı, partinin kaynak ve kabiliyetlerini dikkate alarak sürekli olarak izlediğimiz çevre şartlarına, yani etrafımızda olup bitene göre belirleyeceğiz. Parti politikamız ışığında uzun dönem stratejilerimizi geliştirilebiliriz.

Stratejimiz parti politikamız içerisine gömülü olmalıdır. Partimizin temel stratejik kararları, gerçek  ve potansiyel tercihimizi esas almalı, partimizin siyasal ortamdaki yerini, rekabet şansı ve özelliği ile siyasal proje yelpazesi belirlemelidir.  Andrew’s[4] ve Chandler’in[5] ekonomik olaylar için belirttiği gibi; bu kararlarımız, uzun dönem hedeflerimizin tasarımı, buna göre hareket tarzlarımızın belirlenmesi ve hedefe uygun kaynakların  tahsisine yönelik olmalıdır. Başka bir ifade ile, parti stratejimizle, sınırlı kaynaklarımızla belirlenen hedeflere ulaşmak için nelerin kullanılacağını tasarlamalıyız. Belirlediğimiz stratejiler uygulamalardan uzak salt teorik olmamalı; kaynaklarımızın koordineli kullanımı için  programları, projeleri, yöntemleri, örgüt tasarımlarını ve performans standartlarını kullanarak hazırladığımız hareket planlarımız olmalıdır.

II.3    Stratejİ Türlerİ

Siyaseti bir san’at olarak algılayıp icra etmek için strateji kavramı başta olmak üzere, bununla ilgili bazı temel kavramlara açıklık getirmek gerekmektedir. Siyasi çalışmalarımızda geliştirmek istediğimiz stratejileri, uygulanacakları teşkilat düzeyi ve uygulanma durumları esas alınarak parti yönetim düzeylerine ve uygulama durumlarına göre iki başlık altında inceleyebiliriz.

II.3.1    Teşkilat Düzeylerine Göre Stratejiler

Teşkilat düzeylerine göre strateji tasarımı ve politika tespiti, parti genel merkezi; il/ ilçe teşkilatı ve işlevsel bölümleri düzeyinde olmak üzere üç hiyerarşik kademede yapılmalıdır.

  1. Parti genel merkezimiz seviyesinde yapacağımız siyasal proje portföy yönetim stratejimiz: Bu yönetim stratejisi, parti merkezinin kontrolü altındaki birbirinden bağımsız veya ilişkili il veya ilçe teşkilatları gibi stratejik parti birimlerimizde faaliyet gösteren kol veya komisyonların proje portföylerini stratejik olarak yönlendirmek suretiyle; siyasi büyüme, risk ve fayda ve/ veya sosyal, ekonomik ve politik riskler gibi faktörler arasında bir denge kurmak amacıyla yapacağımız stratejik planlamadır. Bu yönetim stratejimizin amacı; hedeflenen stratejik amaçlar doğrultusunda siyasi teşkilatlara bilgi, proje ve kaynak aktarmak ve proje portföy kalitesini iyileştirmeyi amaçlayan stratejileri tasarlayarak uygulanmasını sağlamak olmalıdır.
  2. İl/ ilçe teşkilatlarımız düzeyinde yöreye özgün yönetim stratejimiz: Bu yönetim stratejimiz, il/ ilçe teşkilatı düzeyinde başarıyı getirecek seçmen ve proje stratejilerini tasarlayıp uygulamayı amaçlayan ve teşkilatlar tarafından, varsa, aynı proje ailesine ait birbirini destekleyen projelerin proje ve seçmen bazında stratejik yönetimini de kapsayan yönetim stratejisi olmalıdır. Bu yönetim stratejimiz, teşkilatların siyasi rekabet şartlarının iyileştirilmesini; gelecekte daha uygun görünen projelere adım adım nasıl girilebileceğini; birbirine destek olan veya  tamamlayan projelere kaynak aktararak devam etmekte olan projelerin etkinliğinin nasıl arttırılabileceğini kendisine konu edinmelidir. Bu stratejiler, aynı zamanda, bir kısım seçmene yönelik projelerden çıkılmasını veya bir kısım projenin tamamen iptal edilmesine imkan veren stratejileri de içermelidir.

Teşkilat düzeyinde politika tespitimiz ve strateji tasarımı, o teşkilatın hiyerarşik açıdan üstünde, paralelinde ve altında bulunan stratejiler dikkate alınarak yapılmalıdır. Bir başka ifade ile, teşkilat düzeyinde stratejilerimiz, bir üst strateji olarak parti merkezine ait politika ve stratejilerle paralel stratejiler olarak ve varsa, teşkilatın proje yelpazesi içindeki diğer projelerin, proje veya seçmen bazında yönetim stratejileriyle ve nihayet alt stratejiler olarak, teşkilatın işlevsel strateji ve politikaları ile uyum içerisinde olmalıdır.

  1. Parti teşkilatlarımızın işlevsel düzeydeki stratejileri: Siyasi işlev düzeyindeki stratejilerimiz, stratejik içerikli programlarımız olmalıdır. Bu programlar, teşkilat içindeki proje veya projelerin hazırlanması, tanıtılması,  uygulanması faaliyetlerini düzenleyen seçim işleri, basın ve propoganda, teşkilatlanma vb. yönelik programlar yanında, araştırma-geliştirmeye yönelik programlar olmalıdır. Her işlevsel bölümümüzün stratejisi genellikle yalnız başına bir başarıdan ziyade,  diğer işlevsel bölümlerimizle birlikte, onların bir parçası olarak teşkilat hedeflerine hizmet etmelidir; stratejik programların esası koordinasyon ve iş birliğine dayanmalıdır.

II.3.2    Uygulanma Durumlarına Göre Stratejilerimiz

Uygulama durumunda göre stratejiler, tasarlanan ve gerçekleşen stratejiler olmak üzere iki türlü ayırıma tutulmalıdır. Parti yöneticilerimizin henüz öneri, beklenti veya tasarım safhasındaki stratejileri tasarlanan stratejiler altında toplanmalıdır. Daha önceden planlanan ve zamanla gerçekleşen stratejiler ise, gerçekleşen stratejiler adı altında tasnif edilmelidir. Gerçekleşen stratejilerin düzenli bir şekilde tasnifi ve arşivlenmesi gerekir. Bu arşiv kullanılarak yeni stratejiler tasarlanmaldır.

II.3.2.1    Tasarlanan Stratejilerimiz

Partimizin tasarlanan stratejileri, stratejik hedeflerimiz, politikalarımız ve planlarımız demektir.

  1. Stratejik hedeflerimiz

 Partimizin başarmak istediği şey, onun stratejik hedefi olmalıdır. Bu hedefi, küçük ve büyük hedefler olarak belirleyebiliriz. Küçük hedefler büyük hedeflere giden yolda birer kilometre taşı olmaz ise, zaman ve kaynak israfı ile karşı karşıya kalınır ve büyük hedeflere varmak bir hayalden ileri gidemez. Stratejik hedeflerimizi büyükten küçüğe doğru vizyon, misyon, hedef ve amaç şeklinde sıralayabiliriz. Misyon, hedef ve amaç siyasi vizyonumuza ulaşma yolunda birer basamak olacaktır.

Vizyonumuz

Vizyonumuz partimizin büyük çabalarla uzun dönemde erişilebileceği ülküsel hedefimiz olacaktır. Parti vizyonumuzu uzun dönemde belirli bir etkinliği sağlayabilecek ve onu sürdürebilecek açıklıkta belirlemeliyiz. Vizyonumuzu belirlerken,  bu vizyonun stratejik planlamaya, takım çalışmasına, yetkilendirmeye ve sürekli iyileştirmeye temel teşkil etmesine dikkat etmeliyiz.  Kalite ve mükemmeliyeti hedefleyecek olan partimizin belirleyeceği vizyon, uzun dönem siyasal politika ve stratejilerimiz için bir kılavuz olarak hizmet etmelidir. Bir başka ifade ile, belirleyeceğimiz vizyon, üstlenilen misyonla paralel olarak, “günlük siyasi istikamet ve görüşleri belirleyen bir ışık olacaktır.”[6] Bu vizyon, günlük işlerle ilgili  kararlarımızın odağında bulunacak ve günlük kararlarımız vizyonumuzun gerçekleşmesi yolunda atılan küçük adımlar olacaktır.

Vizyonumuz ilgili her kesimin anlayacağı şekilde ortaya konmalı; parti mensuplarını mükemmellik yolunda yeniliğe ve aksiyona teşvik etmeli; kararlarımıza istikamet vermeli ve onların merkezinde bulunmalı; partimizin mevcut durumu, ne yapmak istediği ve hedefe eriştiği zaman nasıl bir yerde olacağı hakkında bir resim ortaya koymalı ve nihayet geleceğe yönelik, özgün ve zor başarılabilir bir özellik taşımalıdır. Vizyonumuzu ortaya koyarken, yapılan her işi bu vizyon ışığında değerlendirilebilmeliyiz. Aynı vizyona kilitlenmiş partililer olarak, elde ettiğimiz başarılarla kendimize olan güvenimizi güçlendirebilmeliyiz.

Ortaya koyduğumuz vizyon, ilgili herkese sorumluluk hissi yükleyerek onların ortaya çıkacak şansları bekleme yerine, şans yaratmalarını temin etmelidir.

Vizyonumuz mistik bir karakter taşımamalı; başarmak istediğimiz, gönlümüzde yatan arzumuzu belirtmeli ve yaşam süremiz boyunca varmak istediğimiz yeri göstermelidir. Vizyonumuz durağan değil; zaman içerisinde gelişebilmeye ve şartlara göre değişebilmeye açık olmalıdır. Başka bir anlatımla, belirlediğimiz vizyona eriştiğimiz zaman ihtiyaçlarımızın nasıl karşılanmış olacağı ve toplumla olan münasebetlerimizin hangi düzeyde olacağı da belirlenmiş olmalıdır. Vizyonumuzu belirlerken alternatif vizyon hedeflerine imkan tanımak üzere, belli bir konum yerine bir aksiyon belirlemeliyiz. Örneğin, halen içinde bulunulan ulusal siyaset ortamında ulusal en büyük parti olmak yerine, uluslararası siyasette bugün yapılan ve ileride yapılacak siyasette öncü olmak hedefini de alternatif bir vizyon olarak belirleyebiliriz. Böylece, mevcut siyasi ortamda değişen çevre şartlarına göre çeşitli kademelerde lider olamadığımız zaman, gireceğimiz diğer siyasi ortamlarda öncü olma hedefimizi gerçekleştirebiliriz. Böyle bir imkanı bulsak da orada durmayıp, siyasete getirdiği yeniliklerle  uluslar arası çapta bir lider parti olmak için çalışmalarımıza devam edebiliriz. Böylece, vizyonumuz ile açladığımız liderliği elde edince bir durağanlığa girmemizi önleyebileceğimiz gibi, öncü olma hedefimizin geniş yelpazesi altında alternatif vizyonlar gerçekleştirebilir ve liderlik noktasındaki durağan halimizi öncü olmanın dinamizmine ve tatminine bırakabiliriz.

Vizyonun belirlenmesinin kolay bir süreç olmadığını, bu konuda  kesin bir analitik yolun bulunmadığını; vizyonun belirlenmesinin zaman ve çaba gerektiren ve daha çok iç güdüye, hislere ve yaşanan tecrübeler ışığında elde edilen bilgi birikimine ve ilhama dayanan karışık bir yol olduğunu biliyoruz. Parti vizyonumuzu ortaya koyarken geçmişin, bugünün, geleceğin, çevrenin ve nihayet kişisel arzu ve hedeflerimizin ortak paydasını ortaya koyacağız.

Geçmişimizi incelerken, geçmişte yaşadığımız başarı ve başarısızlıklar, zayıf ve güçlü yönlerimiz, yaşadığımız mutluluklar, mutsuzluklar, elde ettiğimiz kabiliyetleri  dikkate almak durumundayız.

Parti vizyonumuzu belirlenmesinde bugünü değerlendirirken partiyi başarıya götürecek özgün kabiliyetlerimize bakmalıyız; çevreyi etüt etmeli ve sahip olduğumuz kabiliyetleri dikkate alarak topluma verebileceğimiz hizmeti belirlemeliyiz. Sahip olduğumuz kabiliyetlerin başka alanlara uyarlanarak uygulanabilme durumunu ayrıca araştırmalıyız. Endüstrinin, ekonominin veya bir bütün olarak  toplumsal hayatın  durumu ne olursa olsun, partimizin ancak hizmetlerimize ihtiyaç duyulduğu sürece ayakta kalabileceğinin bilincinde olmalıyız.

Vizyonumuzun belirlenmesinde geleceği değerlendirirken geleceğin imkanlarını araştırmalıyız. Mevcut siyasal ortamı ve diğer trendleri etüt etmeliyiz. Geleceğin yeni  teknolojilerinin  belirlenecek vizyona olacak etkilerine bakmalıyız. Evrensel rekabetin ve bu rekabette olacak değişikliğin  etkilerini, geleceğin rekabet ortamında ortaya çıkacak yeni yönetim tekniklerini ve bunların sundukları fırsatları görerek, bu gibi  faktörlerin  belirleyeceğimiz vizyonda hissedilmesini sağlamalıyız.

Vizyonumuzu belirlerken etrafımızda olup bitene yani çevre şartlarına önem vermeliyiz. Bu konuda partiyi ve çevreyi birlikte değerlendirmek veya “resmin bütününü” görmek önemlidir. Mevcut kabiliyetlerimiz, tecrübe ve bilgimiz ışığında çevre ve potansiyel siyasi ortamı değerlendirmeli, başkalarından mutlak veya karşılaştırmalı olarak nasıl bir farklılık gösterdiğimiz ve bundan sonra da bunun nasıl gösterileceğini belirlemeliyiz. İnternet gibi bugünün yeni imkan veya teknolojilerinin gelecekteki siyasal yaşam üzerine olacak etkilerini ayrıca araştırmalıyız.

Vizyonumuzun belirlenmesinde, parti mensuplarınca paylaşılmak istenen ortak geleceğin göz ardı edilmemesi gerekir.  Bu arzular bugün için mantıklı görülmeseler de vizyon içinde yer almalıdır.  Bu arzuların, hislerin, mantıksal yaklaşımlar karşısındaki dozunu iyi ayarlayarak; bugüne kadar yaşadığımız tecrübeler ve bunların temelinde yatan nedenleri tekrar tekrar değerlendirmeli ve sezgi ve ilhamlarla gelecekle ilgili yaptığımız öngörüleri viznyonumuza yedirmeliyiz.

Vizyonu yazılı olarak ortaya koymamız lazımdır.  Böyle bir yazılı  vizyon etrafında kişilerin aynı hedefe yönelmesini temin edebiliriz.

Belirlediğimiz vizyonun başarıya ulaşabilmesi için  partide hayatın bir parçası olmasını sağlamalıyız. Vizyon; partimizin enerji, etkileşim ve istikamet odağı olacak şekilde partimiz içinde bir güç oluşturmalıdır. İç seçmenlerimiz olan parti mensuplarının, işlevsel bölümlerde görevli çalışanların, liderlerin aldıkları her kararda bu gücü hissetmelerini sağlamamız ve erişilmez sanılan vizyonun gerçekleşmesi yolunda emin adımlarla yüründüğü hissini diri tutmamız gerekmektedir.

Partimizin vizyonu partimizin ismiyle özdeşleşmeli, onunla birlikte anılmalıdır. Vizyon sloganlaştırılarak topluma mal edilebilmelidir. Partimizin vizyonu, çeşitli şekillerde belirlenebilir. Sadece bir örnek olmak üzere “Siyasetin, tüm insanlığın mutluluğu için bir araç olması yolunda dünya siyasetine öncülük etmek” şeklinde bir vizyon olabilir.

Belirlediğimiz Siyasi Vizyonumuzu Nasıl  Uygulamaya Koyacağız?

Stratejik planlama, takım çalışması, yetkilendirme ve sürekli iyileştirme, belirlediğimiz siyasi vizyonun hayata geçirilmesinde önemli araçlarımızdan bazıları olacaktır.

Stratejik planlama, bir partinin belirlenen vizyonuna nasıl ulaşılabileceğini gösteren yol veya rota görevi görmesi yanında; bu vizyona ulaşıldığında ne durumda olunacağını da belirtir. Bu rota belirlenmeden vizyona ulaşmak mümkün olmadığı gibi, vizyon belirlenmeden bu rota da belirlenemez. Belirlediğimiz vizyon altında partimizin misyonunun şekillenmesi lazımdır. Misyondan sonra sırasıyla hedef ve amaçlarımızı belirleyeceğiz. Vizyondaki hedefimizi belirlerken, yukarıda bir örnekle açıklandığı gibi, bu hedefin alternatiflere açık ve  durağan değil, aksiyoner karakter taşımasına,  stratejik planlamanın en önemli özelliği olarak, dikkat etmemiz lazımdır.

Takım çalışması, vizyonumuzu uygulamaya koyarken ikinci önemli araç olacaktır. Yazılı hale getirilen vizyonumuzun gerçekleştirilmesi için ortaya konacak stratejilerin belirlenmesinde yardımcı olabilecek veya tavsiyelerde bulunabilecek herkesle işbirliği yapılacaktır. Partide görevli olanların aileleri ve dostları da bu işbirliği içerisinde olacaktır. Siyasi vizyonumuz ve buna göre belirlenen misyon ve amaçlarımızın gerçekleştirilme stratejileri üzerinde, sesli düşünerek, herkesin serbestçe fikrini açıklayabileceği ““Beyin Fırtınası”” toplantıları yapmalıyız. Böylece, partimizin işlevsel bölümlerinde görevli tüm çalışanların ve parti mensuplarının,  partinin neyi hedeflediğini ve bu hedef içerisinde kendi yerlerini öğrenmesi, bunları benimsemesi ve ona göre hal ve hareketlerini yönlendimeleri yolunda önemli bir yol alınmış olacaktır.

Yetkilendirme, siyasi vizyonumuzun uygulamaya konulmasında üçüncü önemli araç olacaktır. Kişilere

(Kitabın bundan sonraki bölümü bir müddet sonra buraya yüklenecektir. Sabır ve anlayışınız için şimdiden çok teşekkür ediyorum.

[1] Henry Fayol, General and Industrial Administration New York: Pitman 1949

[2] Chester Bernard, The Functions of the Executive, Cambridge, Mass.: Harvard Unversity Press, 1938

[3] Herbert Simon, Administration Behaviour, New York: Macmillian, 1945

[4] K. Andrews, The Concept of Corporate Strategy, Homewood, III.: Dow-Jones, Irwin, 1971

[5] A.D. Chandler Jr,  Strategy and Structure, Cambridge, Mass. M.I.T., 19962

[6] MERİLL J. Oster “ Vision Driven Leadership” San Bernadio, CA Here’s Life Publishers, Inc. 1991 Quality Progress May 97 s. 36

Bir Cevap Yazın

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.